بررسی روايات «لا جبر و لا تفويض» (2)

بله اين روش اين بزرگان براي ما اسوه است و براي ما الگو است كه درعین‌حال اين دو جنبۀ وحدت و كثرت هميشه مدّ‌نظر ما باشد و بدانيم كه سهم و نصيب بيشتر را آن شخصي برده است كه لحاظ جنبۀ وحدت و كثرت را در همۀ مراتب بيشتر كرده باشد.

اين‌هم ختامه مسک شد و تا اينجا مسئلۀ ولايت تكويني بماند و به‌ همين مقدار كفايت مي‌كند.

بنابراين معناي اين رواياتي كه داريم ائمه عليهم‌السّلام در مسئلۀ جبر و تفويض، نفي تفويض از خود مي‌كنند، نفي استقلاليّت تفويض و انعزال حضرت حق از قدرت و اراده است؛ اما به‌عنوان مظهريت ائمه عليهم‌السّلام مظاهر قدرت و مشیّت و ارادۀ حضرت حق هستند. إن‌شاءالله تا جلسۀ بعد برويم سراغ تفاسير ديگري كه از ائمه عليهم‌السّلام راجع به معناي تفويض شده است.

تلمیذ: اين رواياتي كه فرموديد آدرسش را ...؟

استاد: اين روايت جلد چهار صفحۀ 197 است، بعدي هم جلد پنج صفحۀ يازده است.

تلمیذ: حفظ قرآن ...

استاد: بله آنچه كه ما راجع به ائمه خودمان مي‌گوييم دور از عقل نيست، شما خودتان با چشم خودتان يك بچۀ چند ساله را مي‌بينيد كه خداوند اين‌طور به او عنايت كرده است و قرآن را از حفظ مي‌خواند از اين‌طرف از آن‌طرف، تفسير می‌کند. پس آنچه كه ما راجع به ائمۀ خودمان مي‌گوييم كه اينها به همه چيز عالم هستند منافات ندارد، اين را به همۀ شيوخ آنجا گفته بودند و خيلي آنها تحت تأثير واقع شده بودند.

تلمیذ: اين پاكستاني، او چطور است؟! يكي هم هست پاكستاني است با پدرش با همديگر ...

استاد: يك‌وقت با مرحوم آقا سر يك سفره نشسته بوديم ـ من چهارده، پانزده سالم بود ـ بعد يك‌دفعه آقا به من نگاه كردند و بدون اينكه حرفي بزنند مثلاً اين‌طور كردند، من فهميدم منظور ايشان اين است كه سبزي سر سفره بياورم بعد رفتم و آوردم، ايشان فرمودند که وحي اين‌طور است! خيلي جالب بود! پانزده سالم بود؛ اصلاً هيچ‌چيزی نبودها، نه قرينه‌اي، نه چيزي هيچي، هيچي، هيچي يعني مرتجلاً بود ابتدائاً، هيچ‌چيزی، من فهميدم منظورشان اين است كه سبزي بايد سر سفره بگذارم بعد فرمودند که وحی به اين مي‌گويند!