بيان حقيقت قضيۀ اختيار (2)

بنابراين آنچه كه در اينجا مهم است اين است كه آيا اين روايت از امام صادق عليه‌السّلام صادر شد يا صادر نشد؟! اين مسئله مهم است. اگر صادر شد پس بايد اين روايت اثبات بشود تا با اثبات آن روايت كه با ادلّۀ عقليه برابري مي‌كند مقام اثباتي يك قاعده و مقام اثباتي يك دليل علمي و مقام اثباتي يك بابي از معارف در آنجا متحقّق بشود.

اين درست مثل همين‌ها مي‌ماند كه اگر فرض كنيد كه ... و جوابي كه به اينها بايد داد اين است كه اگر اين اشكالاتي كه شما مي‌كنيد را فرض كنيد كه شخص غير مسلمان بكند، به او چه جواب مي‌دهيد؟! آيا به او مي‌گویيد كه چون مسلمان نيستي اصلاً نباید حرف بزني؟! يا اينكه نه، وقتي اشكال، اشكال است بايد علماً ‌و منطقاً از عهدۀ آن برآمد و انسان نبايد به‌دنبال موقعيت فعلي باشد. اگر يك شخص غير مسلمان كه اصلاً معتقد به قرآن نيست و معتقد به رسالت خاتم الأنبياء نيست و معتقد به امامت ائمۀ اثنيٰ عشر نيست، ولي صرفاً خداوند را قبول دارد و اوصاف ذاتيۀ او را قبول دارد و افعال او را قبول دارد و اهل اطلاع و اهل حكمت است و براساس قواعد و براهين عقليه اثبات وحدت وجود و وحدت واجد و وحدت صادر و وحدت اسماء و صفات و افعال را مي‌نمايد، چگونه به چنين شخصي مي‌توانيم جواب بدهيم و آيا با بعث رسل، با مسئلۀ عقاب و ثواب، با مسئلۀ قيامت و جنت و نار مي‌توان جواب اين شخص را داد؟! آيا از عهدۀ جواب چنين فردی مي‌توانيم بربيایيم؟! اين با ادلّۀ عقليه اثبات وحدت وجود را كرده است آن‌وقت شما رد مسئله را با جهنم و جنت و نار مي‌کنید و جوابش را می‌دهيد، او اصلاً نار را قبول ندارد. جنت و نار از كجا ثابت مي‌شود؟! از دليل و از قرآن ثابت مي‌شود. اگر من‌باب‌مثال ما ادلّۀ نقليه بر وجود جنت و نار نداشتيم آيا با ادلّۀ عقليه به اين كيفيت و به اين خصوصيت مي‌توانيم اثبات جنت و نار كنيم؟! نمی‌توانیم، اثبات نمي‌شود.