محورهاى اصلى و سير منطقى بحث نسخ و بداء

حقیقت نسخ و نسبت آن با بداء در تشریع و تکوین موضوع اصلی این جلسه است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا دیدگاه رایج درباره نسخ را بررسی می‌کند و توضیح می‌دهد که نسخ به معنای ابطال حکمی که از ابتدا برای همیشه جعل شده باشد نیست، بلکه با تغییر موضوع و شرایط، حکم نیز دگرگون می‌شود. سپس با مثال‌هایی مانند احکام سبق و رمایه، قبله، بیع خون و برخی احکام اجتماعی نشان می‌دهد که تغییر موضوع چگونه منشأ تغییر حکم می‌شود. در ادامه، ارتباط این بحث با مسئله بداء مطرح می‌شود و نسبت میان نسخ در عالم تشریع و بداء در عالم تکوین بررسی می‌گردد. استاد همچنین مسیر پژوهش در مسئله بداء را در سه محور آیات قرآن، روایات و مباحث عقلی ترسیم می‌کند و جایگاه قضا و قدر، مشیت الهی و اختیار انسان را در این چارچوب توضیح می‌دهد. حاصل بحث، ارائه تصویری منسجم از معنای نسخ و بداء و رفع برخی برداشت‌های نادرست درباره این دو مفهوم است.