عمومیت خطاب براساس قاعدۀ اشتراک (1)
بررسی نظر مرحوم آقاضیاء عراقی
قاعده اشتراک و عمومیت خطاب از مباحث مهم اصول فقه در تعیین شمول احکام نسبت به غایبان و معدومان است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه ابتدا دیدگاه مرحوم آقاضیاء عراقی را بررسی می‌کند که بر اساس آن، قاعده اشتراک تنها خصوصیات فردی مخاطبان را الغا می‌کند و خصوصیات صنفی مانند حضور در زمان خطاب را از بین نمی‌برد. سپس این مبنا نقد می‌شود و تفاوت میان احتمال بدویِ دخالت حضور و مواردی که حضور واقعاً در موضوع حکم دخیل باشد تبیین می‌گردد. استاد با تحلیل خطاب‌های قرآنی مانند «یا أیها الناس» و «یا أیها الذین آمنوا» و بررسی قرائن مقامی، به حدود دلالت این خطابات می‌پردازد و آثار آن را در مسائلی مانند حکومت اسلامی، اقامه حدود و نماز جمعه بررسی می‌کند. حاصل بحث روشن شدن جایگاه قاعده اشتراک و نقش احتمال دخالت حضور در تعمیم یا عدم تعمیم احکام شرعی است.
عمومیت خطاب براساس قاعدۀ اشتراک (1)
توضیحات:
قاعده اشتراک و عمومیت خطاب از مباحث مهم اصول فقه در تعیین شمول احکام نسبت به غایبان و معدومان است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه ابتدا دیدگاه مرحوم آقاضیاء عراقی را بررسی می‌کند که بر اساس آن، قاعده اشتراک تنها خصوصیات فردی مخاطبان را الغا می‌کند و خصوصیات صنفی مانند حضور در زمان خطاب را از بین نمی‌برد. سپس این مبنا نقد می‌شود و تفاوت میان احتمال بدویِ دخالت حضور و مواردی که حضور واقعاً در موضوع حکم دخیل باشد تبیین می‌گردد. استاد با تحلیل خطاب‌های قرآنی مانند «یا أیها الناس» و «یا أیها الذین آمنوا» و بررسی قرائن مقامی، به حدود دلالت این خطابات می‌پردازد و آثار آن را در مسائلی مانند حکومت اسلامی، اقامه حدود و نماز جمعه بررسی می‌کند. حاصل بحث روشن شدن جایگاه قاعده اشتراک و نقش احتمال دخالت حضور در تعمیم یا عدم تعمیم احکام شرعی است.
عمومیت خطاب براساس قاعدۀ اشتراک (1)
1هو العلیم
عمومیت خطاب براساس قاعدۀ اشتراک (1)
بررسی نظر مرحوم آقاضیاء عراقی
سلسله دروس خارج اصول فقه ـ باب عام و خاص ـ جلسه هشتاد و هفتم
استاد
آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی
قدس الله سرّه