ظهور الفاظ خطابات عام شارع

تلمیذ: پیغمبر چه‌کار کند؟! غیابی صحبت کند؟! بگوید: «ای کسانی که غایب هستید با شما صحبت می‌کنم!» چاره‌ای ندارد...

استاد: ببنید آن مسئله که ما در آنجا مطرح کردیم، [دربارۀ] احکام قرآن، آن از یک راه دیگر بود.

تلمیذ: مادامی که قیدی نیامده است ما با الغاء قید خصوصیت اخذ به عموم می‌کنیم، این خلاصۀ فرمایش شما در آنجا بود.

استاد: این قید «حضور» را چطور ...؟!

تلمیذ: در مورد حضور چاره‌ای نیست، پیغمبر با چه کسی صحبت کند؟!

استاد: می‌دانم.

تلمیذ: بالأخره برای بیان سوره‌های حکمی مخاطب می‌خواهد یا نمی‌خواهد؟!

استاد: فرض کنید اگر شخص اصولی گفت که اگر یک احتمال عقلائی در اینجا بدهیم آیا برای رفع این احتمال عقلائی باید در اینجا اصل داشته باشیم یا نه؟! مثل تذکیه، طهارت و امثال‌ذلک. آیا برای اجرای طهارت و رفع نجاست نیاز به یک اصل داریم یا نداریم؟! اصل ما در اینجا چیست؟!

تلمیذ: پس اینجا ... بر این اصل داده می‌شود که باید دید ... در مقام انشاء حکم است، در انشاء حکم هیچ حضور و غیابی مدخلیتی ندارد لذا در اینجا..

استاد: نه‌خیر، در بعضی از موارد مقامِ انشاء عموم است و در بعضی از موارد مقامِ انشاء خصوص است، اینجا را چه می‌گویید؟!

تلمیذ: کجا موارد خصوص است؟

استاد: نه، شاید همان‌طوری‌که در مورد صلاة جمعه و امثال‌ذلک حضور شرط است در مورد ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلصِّيَامُ﴾¹ هم همین‌طور باشد. الآن ما روی ارتکاز ذهنی خودمان می‌گوییم که احکام به ما تسرّی پیدا کرده است. اگر ما این‌طور نبودیم فرض کنید که در زمان خود پیغمبر صلّی الله علیه‌ و آله‌ و سلّم در بادیه زندگی می‌کردیم و به ما می‌گفتند که پیغمبر گفته است: ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلصِّيَامُ﴾ می‌گفتیم که به ما مربوط نیست، به آنها گفته است.

تلمیذ: اصلاً این، آن نیست ... این‌طور نیست...

استاد: چرا نیست؟!

تلمیذ: وقتی شخصی در مجلسی هست و بیرون می‌آید، می‌گوید که پیغمبر این‌طوری گفت، پس تو هم این کار را انجام بده.