فرق بین قرینۀ منفصله و قرینۀ متصله در ظهورات

پاسخ به اشکال مرحوم صدر

برای این قضیه مواردی از نقض و حَل وجود دارد:

اختصاص قرائن متصله به افراد مورد تشافه شارع

یکی اینکه لاشک و لاشبهه که قرائن حالیه و مقامیه، متصله، مختصّ افرادی است که با شارع در زمان نزول آیات مشافهه دارند؛ یعنی در هنگامی که این آیات نازل می‌شد مورد تشافه شارع قرار گرفته‌اند؛ حتی آن افرادی که خارج از آنها هستند این آیات نسبت به آنها نیست. بنا بر این مسلک این آیات حتی بالنسبه به افرادی که در خود مدینه هستند ظهور ندارند؛ چه برسد بالنسبه به افرادی که در خارج از مدینه هستند و در زمان نزول وحی جزء مکلفین به‌حساب می‌آیند. این آیات نسبت به آنها حجّیت ندارند به‌جهت اینکه آنها در مقام حضور این آیات قرار ندارند و در مهابط وحی نیستند پس اطلاعی از قرائن حالیه و لفظیه ندارند، اینکه نقل می‌شود لاشک، هیچ احدی ملتزم به چنین مسئله‌ای نخواهد بود، این یک مسئله.

تلمیذ: مثلاً شخص خارج از مدینه باشد و قرینه‌ای در آنجا باشد و پیش حضرت علی علیه‌السّلام بیاید و حضرت بگوید که این آیه طبق این قرینه این معنی را دارد ولی اگر پیش حضرت علی نیاید و آن قرینۀ حالیه را که حضرت علی بر قرآن حاشیه زد که این آیه طبق این قرینه این معنا را دارد را [نمی‌شنید] و حضرت علی را نمی‌دید [آیا] می‌توانست حمل به آن معنای عام کند؟

استاد: نمی‌تواند حمل کند، به‌جهت اینکه شاید در زمان نزول وحی قرائن حالیه‌ای در خود مجلس تخاطب وجود داشته است و وقتی که این آیه به‌دست او می‌رسد با چه اصلی می‌خواهد این قرینه را نفی بکند؟ بنابراین آیات برای افراد بادیه‌نشین اصلاً ظهور ندارند.

تلمیذ: حالا اگر بعداً از افرادی که مطلع هستند سؤال کرد و گفتند: «قرائن نبوده است» آیا در این‌صورت می‌تواند حمل کند؟

استاد: بله، اگر اطلاع پیدا کند، می‌تواند. آن مطلب بالنسبه به افرادی است که فقط آیات قرآن به آنها برسد؛ فقط آیات قرآن، در خود زمان وحی به آنها برسد، نسبت به آنها باید بگوییم که حجت نیست درحالی‌که هیچ‌کس به این ملتزم نشده است. این بالنسبه به غائبینِ افرادی که بعداً در ادوار بعدی می‌آیند...