فرق بین قرینۀ منفصله و قرینۀ متصله در ظهورات

تلمیذ: در واقع ما ظهوری نداریم در اینکه خارج از قرآن بوده است آنجا و این...

استاد: اگر قیدی بوده است بیان کرده‌اند، فقط ما این مقدار را داریم.

تلمیذ: چه کسانی بیان کرده‌اند؟

استاد: در تاریخ و در روایات و این حرف‌‌ها بیان شده است.

تلمیذ: پس او باید بیاید و از این روایت هم مطلع شود.

استاد: در این مقدار که اندک است عیب ندارد اما نه‌اینکه شما بگویید که از اوّل تا آخر قرآن قید دارد. یک آیه مربوط به تطهیر است: ﴿إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَهُ لِيُذۡهِبَ عَنكُمُ ٱلرِّجۡسَ أَهۡلَ ٱلۡبَيۡتِ وَيُطَهِّرَكُمۡ تَطۡهِيرٗا﴾¹ شخص می‌گوید که منظور چه کسانی هستند؟ تاریخ را نگاه می‌کند، می‌بیند منظور پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم است، این‌‌‌قدر می‌فهمد، یعنی ﴿إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَهُ لِيُذۡهِبَ عَنكُمُ ٱلرِّجۡسَ أَهۡلَ ٱلۡبَيۡتِ وَيُطَهِّرَكُمۡ تَطۡهِيرٗا﴾ اصلاً نیاز به قرینه هم ندارد. خود من که می‌خوانم، می‌گویم که این آیات اشاره است یعنی خود آیه اشاره را می‌رساند. ضمیر «کُم» در﴿لِيُذۡهِبَ عَنكُمُ ٱلرِّجۡسَ﴾ به چه کسی برمی‌‌گردد و ...؟ این غیر از این است که ما بگوییم: «هیچ آیه‌ای اصلاً ظهور ندارد»، فرض کنید ﴿ٱتَّقُواْ ٱللَهَ﴾ ظهور ندارد، ﴿كُلُّ مَنۡ عَلَيۡهَا فَانٖ﴾ ظهور ندارد و امثال‌ذلک.

تلمیذ: آیاتی که ظهور ندارند و دارای تأویل هستند چه؟! مثل ﴿وَعَلَٰمَٰتٖ وَبِٱلنَّجۡمِ هُمۡ يَهۡتَدُونَ﴾.²

استاد: آن آیات هم در اینجا بیان شده است.

تلمیذ: اشاره ندارد، می‌شود گفت که مراد از «نجم» امیرالمؤمنین علیه‌السّلام است.

استاد: آن هم این‌طور است. یعنی همین‌قدر که شما به آیۀ قرآن نگاه کنید و معنای این آیه برای شما روشن نباشد ظهور در اینجا منعقد نمی‌شود و خود همین شما را دلالت می‌کند برای اینکه فحص کنید.

تلمیذ: الآن ﴿وَعَلَٰمَٰتٖ وَبِٱلنَّجۡمِ هُمۡ يَهۡتَدُونَ﴾ ظهور دارد که همین نجم است و شب حرکت کردن بر طبق ستارگان.

استاد: بله، همین برای ما ظهور دارد مثل اینکه می‌گوییم: «قرآن بطن و بطن دارد» مثل اینکه ﴿وَمَن قُتِلَ مَظۡلُومٗا فَقَدۡ جَعَلۡنَا لِوَلِيِّهِۦ سُلۡطَٰنٗا فَلَا يُسۡرِف في ٱلۡقَتۡلِ إِنَّهُۥ كَانَ مَنصُورٗا﴾³ این آیه مربوط به یک حدود کلی الهی است؛ مربوط به قصاص است ولی باطنش مربوط به حضرت بقیة الله علیه‌السّلام است، روایت هم داریم.⁴ آن یک حرف دیگر است که منظور از این آیات چیست و بطن این آیه چیست و تأویلات چیست ولی صحبت در نفس ظهور این [آیه] است. آیا ما قصاص را از این آیه نمی‌‌فهمیم؟! ﴿وَمَن قُتِلَ مَظۡلُومٗا فَقَدۡ جَعَلۡنَا لِوَلِيِّهِۦ سُلۡطَٰنٗا﴾ ولیّ او باید اقامۀ دَم کند. آیا ما این را می‌فهمیم یا نمی‌‌فهمیم؟! ایشان می‌گویند که نمی‌خواهد بفهمی، باید بروی و بگردی که آیا آن موقع قرائن حالیه بوده است یا نبوده است تازه اگر هم پیدا نکردی باز هم دلیل نمی‌شود به‌خاطر اینکه عدم الوجدان لا یدلّ علی عدم الوجود و آن اصل عقلائی در اینجا است.