فرق بین قرینۀ منفصله و قرینۀ متصله در ظهورات

تلمیذ: اگر بگوییم که ما تدبّر در مجملات می‌کنیم و برحسب تدبّر در مجملات به ظهور می‌رسیم، این هم حرف بی‌اساسی است.

استاد: بله درست است. تدبّر در مجمل معنا ندارد، انکشافی پیدا نمی‌شود.

آیاتی که می‌گوید: ﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلۡقُرۡءَانَ وَلَوۡ كَانَ مِنۡ عِندِ غَيۡرِ ٱللَهِ لَوَجَدُواْ فِيهِ ٱخۡتِلَٰفٗا كَثِيرٗا﴾¹ این اختلاف کثیری که دارند نیازی ندارد که انسان برود ببیند قرائن چه بوده است؛ حالیه بوده است یا نبوده است و این حرف‌ها، بلکه باید خود همین آیات قرآن را با همدیگر نگاه کرد. یعنی خود این آیات آیا با همدیگر تناقض دارند، تضاد دارند؟ آیا با همدیگر سازگاری دارند یا ندارند؟ یعنی باید در نفس قرآن تدبّر کرد نه در خارج از قرآن، آیه این را می‌گوید. می‌گوید که اگر از غیر خدا باشد خود این آیات همدیگر را طرد می‌کنند پس نفس آن آیات دلیل بر ثبوت این آیات است. من‌باب‌مثال آیاتی که می‌گوید: ﴿إِلَّا تَذۡكِرَةٗ لِّمَن يَخۡشَىٰ﴾،² تا کسی در این آیات تدبّر نکند یا آیاتی که مربوط به معاد است در آیاتی که حالات خودش را بیان می‌کند، چطور ممکن است متذکّر شود. الآن بنده که در اینجا هستم آیا این ﴿تَذۡكِرَةٗ لِّمَن يَخۡشَىٰ﴾، برای بنده نیست؟! هست دیگر.

یا اینکه فرض کنید آن مطلبی که شما می‌فرمایید، مگر همۀ افرادی که آیه برای آنها حجت است همه اهل علم هستند تا بروند تفحّص کنند؟! آن شخص دهاتی که اصلاً هیچ چیز سرش نمی‌شود کجا برود تفحّص کند؟!

تلمیذ: با خود اهل علم تفحّص کند.

استاد: قرآن فقط برای بنده نیست که عمامه به سر دارم، قرآن برای همه است؛ برای آن افراد عادی و آن افرادی که فقط می‌توانند قرآن را بخوانند یا آن افرادی که در چین و ژاپن و انگلیس و این‌طرف و آن‌طرف هستند، برای همۀ آنها است، اگر قرار باشد آنها تفحّص کنند همۀ مملکت دنیا باید به اینجا بیایند یا فرض کنید به زمان پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم برود و ببینند که در آن موقع قرائن حالیه بوده است یا نبوده است و امثال‌ذلک. یا مثلاً فرض کنید آیه‌ای که می‌گوید: ﴿وَلَقَدۡ صَرَّفۡنَا فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ لِيَذَّكَّرُواْ وَمَا يَزِيدُهُمۡ إِلَّا نُفُورٗا﴾.³