
فرق بین قرینۀ منفصله و قرینۀ متصله در ظهورات
بررسی اشکال مرحوم صدر
حجیت ظهور قرآن و قرائن متصله موضوع اصلی این جلسه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا تفاوت قرینه منفصله و قرینه متصله را در شکلگیری ظهور و حجیت الفاظ توضیح میدهد و سپس اشکال مرحوم شهید صدر را بررسی میکند؛ اشکالی که بر اساس آن احتمال وجود قرائن حالیه و متصله در زمان نزول، مانع از انعقاد ظهور آیات قرآن برای مخاطبان بعدی میشود. استاد با تحلیل سیره عقلائی، نقش شهادت سلبی ناقلان و جایگاه ظهورات عرفی، این مبنا را نقد میکند و نشان میدهد که پذیرش آن به تعطیل شدن بخش عظیمی از دلالتهای قرآن میانجامد. در ادامه با استناد به آیات تدبر در قرآن، سیره مسلمانان و روش ائمه علیهمالسلام، اثبات میکند که اصل ظهور قرآن برای مخاطبان حجت است، هرچند در برخی موارد برای فهم کامل مراد الهی باید به روایات، شأن نزول و قرائن تفسیری مراجعه کرد.
فرق بین قرینۀ منفصله و قرینۀ متصله در ظهورات
توضیحات:
حجیت ظهور قرآن و قرائن متصله موضوع اصلی این جلسه است. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا تفاوت قرینه منفصله و قرینه متصله را در شکلگیری ظهور و حجیت الفاظ توضیح میدهد و سپس اشکال مرحوم شهید صدر را بررسی میکند؛ اشکالی که بر اساس آن احتمال وجود قرائن حالیه و متصله در زمان نزول، مانع از انعقاد ظهور آیات قرآن برای مخاطبان بعدی میشود. استاد با تحلیل سیره عقلائی، نقش شهادت سلبی ناقلان و جایگاه ظهورات عرفی، این مبنا را نقد میکند و نشان میدهد که پذیرش آن به تعطیل شدن بخش عظیمی از دلالتهای قرآن میانجامد. در ادامه با استناد به آیات تدبر در قرآن، سیره مسلمانان و روش ائمه علیهمالسلام، اثبات میکند که اصل ظهور قرآن برای مخاطبان حجت است، هرچند در برخی موارد برای فهم کامل مراد الهی باید به روایات، شأن نزول و قرائن تفسیری مراجعه کرد.
فرق بین قرینۀ منفصله و قرینۀ متصله در ظهورات
11تلمیذ: بر طبق مبنای ایشان.
استاد: فرقی نمیکند اصلاً در ظهور نفی احتمال نیست. در ظهور همیشه وجود احتمال است ولی وجود احتمالی که شخص به آن ترتیب اثر نمیدهد این ظهور میشود. یعنی ما میگوییم که الآن از مولا این را میفهمیم. منبابمثال عبدی است که مولایش را میشناسد و میداند که هر امری بکند بعدش تا عصر یک تخصیصی میزند، حالا اگر امر کرد و تا عصر تخصیص نزد، وقتی که شب میشود عبد میگوید: «گرچه احتمال میدهم که تخصیص بزند ولکن الآن چون شب شده است و وقت قضاء حاجت است باید به آن عمل کنم». این الآن بر خودش این ظهور را تحمیل میکند، اگر تحمیل نکند بنابراین به چه عمل میکند؟! نص که نیست، ظهور هم که نیست بنابراین [عبد] به [کدام] حرف مولا ترتیب اثر میدهد؟! او در واقع این ظهور را بر خودش تحمیل میکند و میگوید: «با وجود اینکه میدانم دأب و دیدن مولا این است که قرینه بیاورد ولی اینجا نگفته است، حالا نمیدانم چهکار کنم، به ظاهرش عمل میکنم و میگویم که باید اینطور باشد»، در عین حال که قطعاً احتمال میدهد ـ قطعاً احتمال میدهد، نهاینکه میگوید هست ـ یعنی این احتمال در وجودش هست ولی در عین حال میگوید: «من الآن این را میفهمم چون الآن وقت حاجت شده است بنابراین مولا میبایست تا الآن قرینه را ذکر میکرد». همینکه میگوید: «چون الآن وقت حاجت شده است و میبایست ذکر کند»، یعنی چه؟! یعنی اعتقاد به این قضیه [دارد] که الآن برایش ظهور پیدا کرده است. این خودش یعنی اعتقاد. این اشکال اوّلی که وارد میشود.
تلمیذ: این آیاتی که امر به تدبّر میکنند ...
استاد: بله اتفاقاً اینها همه است البته اینها...
تلمیذ: ﴿وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ إِلَّا كَآفَّةٗ لِّلنَّاسِ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا﴾.1
استاد: بله اصلاً آیات خیلی زیاد هستند ...
تنافی با امر به تدبر در قرآن
فقط آن چند نفری که در مدینه هستند؟
- سوره سباء (34) آیه 28. مهرتابان، ص 381، تعليقه 2:
«و اى پيغمبر، ما نفرستاديم تو را مگر براى تمام افراد مردم براى آنكه بشارت دهنده و ترساننده باشى.»
- سوره سباء (34) آیه 28. مهرتابان، ص 381، تعليقه 2:
