تبیین تعمیم خطابات شارع

یعنی خطاب روی هر ذاتی که مؤمن است رفته است و دیگر در آن عالم که عالم ثابتات است، تدریج و تدرّج معنا ندارد. اگرچه از نقطه‌نظر ظاهر این خطاب به یک عدۀ خاص تعلق می‌گیرد؛ ولی باطن این خطاب که جنبۀ نفسی و کلام نفسی پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم است، در آنجا به هر کسی که این ایمان بر او صدق کند تعلق گرفته است؛ لذا این حقیقتاً می‌شود.

خطاب سیدالشهداء علیه السلام در روز عاشورا به شهدا، مجاز یا حقیقت؟

ما همین مسئله را در روز عاشورا می‌بینیم که سیدالشهدا علیه‌السّلام خطاب به افرادی که آنجا خوابیده‌اند می‌فرماید:

یا مسلم بن عقیل، و یا هانی بن عروة، و یا حبیب بن مظاهر، و یا زهیر بن القین، و یا یزید بن مظاهر، و یا یحیی بن کثیر، و یا هلال بن نافع، و یا إبراهیم بن الحصین، و یا عمیر بن المطاع، و یا أسد الکلبی، و یا عبدالله بن عقیل، و یا مسلم بن عوسجة، و یا داود بن الطرماح، و یا حر الریاحی، و یا علی بن الحسین، و یا أبطال الصفا، و یا فرسان الهیجآء، مالی أنادیکم فلا تجیبونی، و أدعوکم فلا تسمعونی؟! أنتم نیام أرجوکم تنتبهون، أم حالت مودتکم عن إمامکم فلا تنصرونه؟!¹

اینکه حضرت به آنها می‌فرماید، اصلاً بالعنایة و المجاز نیست. این‌طور نیست که اینها می‌گویند: «تنزیلاً غائب و معدوم، در منزلۀ حاضر در اینجا قرار داده شده است و متکلم معدوم را در منزلۀ حاضر قرار داده و بعد به او خطاب می‌کند که بالعنایه و المجاز باشد». واقعاً و حقیقتاً کلام حضرت سیدالشهدا علیه‌السّلام به یک مشت افراد حی تعلق گرفته است، افرادی که حی هستند ولی بدنشان روی زمین افتاده است و بدنشان حی نیست، خطاب به بدن‌ تعلق نگرفته است تا اینکه شما بگویید: «این میّت در حکم حی، تنزیل می‌شود و بعد خطاب به او تعلق گرفته است»، نه‌خیر خطاب به ارواح تعلق گرفته است، ارواح هم حی هستند، لذا خطاب را هم می‌شنوند و کاملاً این مسئله را استماع می‌کنند و اصلاً معنای مجازیّتی هم در کار نیست.