ادامه بررسی دیدگاه‌ میرزای قمی

من نگفتم که حالا این کسی که پای منبر نشسته است هرچه مولا گفت می‌فهمد، نه! آن معنایی که برای او حاصل می‌شود گاهی اوقات فوری حاصل می‌شود و گاهی اوقات باید تحقیق و تفحّص کند و بعد من‌حیث‌المجموع معنای آن برای او حاصل می‌شود اما وقتی که حاصل شد آن‌وقت این ظهور می‌شود.

تلمیذ: یک نوع ظهور نوعی داریم شما نسبت به استنباط احکام ...

استاد: آقاجان، شما به آنها مراجعه می‌کنید یک معنا در ذهنتان پیدا می‌شود، بنده می‌روم به همان که شما مراجعه کردید مراجعه می‌کنم معنای دیگر پیدا می‌شود، حالا کدام اینها ظهور نوعی است؟!

تلمیذ: ارجاع چیست؟

استاد: ارجاع در موارد اشتباه و جهل است، وقتی بنده در موارد جهل به کتب روایت مراجعه کردم، همان روایتی را که شما خوانده‌اید همان روایت را هم بنده خوانده‌ام، آیا لازمه‌اش این است که هردو به یک نتیجه برسیم؟! پس این ظهور نوعی نیست این ظهور شخصی است.

تلمیذ: عرفی است؟

استاد: همان به خود عرف هم که مراجعه کنیم ... یک وقت عرف مردم کوچه و بازار هستند، خود مردم کوچه و بازار هم من‌باب‌مثال با همدیگر اختلاف دارند، یک وقت من‌باب‌مثال شارع می‌گوید که این خمر نجس است، حرام است، حالا من اصلاً در مصداق و مفهوم خمر شک دارم که اصلاً خمر به چه می‌گویند؟! بعضی‌ها آنچه را که مست‌کننده باشد خمر می‌دانند، بعضی‌ها آنچه را که مست‌کننده هم نباشد ولی بعضی از خاصیت‌های دیگر آن را داشته باشد خمر می‌دانند. یعنی در مصداق و مفهوم برای من شک پیدا می‌شود، اینجا می‌گویم که به عرف رجوع کنیم؛ وقتی که به عرف رجوع کردم بالأخره یک معنا برای من پیدا می‌شود یا نمی‌شود؟! آنچه را که پیدا شد ظهور می‌شود، حالا همین شما اگر به عرف مراجعه کردید و از یک عده سؤال کردید با توجه به ارتکازاتی که دارید ممکن است خلاف این پیدا شود.

تلمیذ: در هر عرفی هم ندارد؟