بررسی حجیت خطابات مشافهیه نسبت به غیرمشافهین

ما می‌بینیم إلی‌ماشاءالله، حتی شاید بتوانیم بگوییم که هشتاد درصد خطابات، خطابات انشائی هستند و خطابات حقیقی نیستند الاّ اینکه در قضایای جزئیۀ خارجیه که مولا به عبد به‌خصوصش می‌‌گوید که این را انجام دهد. وقتی که یک پدر از دنیا می‌رود می‌گوید که فرزندان من باید این عمل را انجام دهند و منظورش به نوه‌ها و نتیجه‌ها هم هست یعنی این روش را باید انجام دهند.

به‌طورکلی افرادی که دارای هدف هستند و دارای افکار هستند، دارای معارف و دارای طرح احکام کلی تربیتی و معرفتی هستند اصلاً تمام خطابات اینها همه انشائی است. اصلاً خطابات حقیقی در مسائل اینها إلاّ شَذَّ و نَدَر به چشم می‌خورد. تمام خطابات در معارف اسلامی که قرآن و روایات و امثال‌ذلک هستند از ائمۀ معصومین و چهارده معصوم علیهم‌السّلام انشائی هستند، به‌طورکلی از این نقطه‌نظر بحث اعم می‌شود از اینکه هم تکلیفِ انشائی است و بعث و زجر فعلی نیست و هم اینکه خطاباتِ انشائی و خطابات حقیقی است، این هم در اینجا ثمره‌ای برای این بحث ندارد و به‌وجود نیامده است. یک مطلب دیگر باقی می‌ماند که...

تلمیذ: ما هیچ تکلیف انشائی فعلی نداریم؟!

استاد: خیلی جزئی داریم مثلاً تکلیفی که پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم کردند که وحشی را بکشید،¹ این تکلیف فعلی می‌شود. این جنبۀ زجر بعث دیگر بعث انشاء نیست یا اینکه مسائلی که پیغمبر در جزئیات گفتند که با اینها جنگ کنید، با آنها جنگ کنید، اما به‌طورکلی همۀ احکام کلیه و احکام تکلیفی انشائی هستند و هیچ‌وقت فعلی نیستند.

همۀ خطاباتی که در قرآن است انشائی هستند، اصلاً فعلی نیستند؛ به‌خاطر اینکه اصل و مبنا کلی است. جنگ موته از قضایای جزئی است اما حرب با کفار چه؟! نه! این انشائی می‌شود، صلاة چه؟! انشائی می‌شود، قیادت اعلم چه؟! انشائی می‌شود؛ در یک مورد داریم پیغمبر یک عده را برای جنگی فرستادند بعد فرمودند که هر کسی از شما که یک سوره‌ از قرآن بیشتر حفظ باشد فرماندۀ لشگر می‌شود² گرچه خطاب در اینجا خطاب فعلی است و تک‌تک است ولی چون ملاکِ کلی است، خودش خطاب انشائی و تکلیف انشائی می‌شود.