امکان استصحاب عدم نعتی بدون استصحاب منعوت

شما اکرامِ پا در هوا که ندارید. بین آسمان و زمین که اکرام نمی‌کنید، فردی که در خارج وجود دارد را اکرام می‌کنید. پس لازمۀ عمل به هر قضیۀ حملیه و امر و نهیی، وجود خارجی آن موضوع است، تا عالم در خارج نباشد شما چه کسی را باید اکرام کنید؟! بنابراین شما با یک عدم نعتی که بدون موضوع هست، فردی را اثبات می‌کنید که آن فرد ـ به مفاد قضیۀ حملیۀ شما، که موضوع را برگرداندید به وجود خارجی ـ وجود خارجی دارد. در این‌صورت اشکال پیدا می‌شود که این الآن حالت سابقه ندارد. از این نقطۀنظر این استصحاب عدم نعتی در اینجا جاری نخواهد شد. لذا می‌توانیم ما در اینجا بگوییم که کلام مرحوم نائینی به‌جای خودش متانت دارد.

اشکال کلام مرحوم نائینی

بله، مطلبی که در اینجا نسبت به کلام نائینی به‌نظر می‌رسد این است که این‌طور نیست که در اینجا خصوص رجل، مدّنظر باشد؛ أکرم الرجل إذا کان موجوداً بشرط العدالة، صحیح نیست؛ بلکه این عالم با رجل، روی هم رفته یک موضوع مشروط به وجود خارجی را تشکیل می‌دهند. یعنی این‌طور می‌گویند که أکرم الرجل العالم الموجود فی الخارج؛ این می‌شود صحیح. یعنی شما عالم را از رجل جدا نکنید. پس فقط یک اختلاف جزئی در این مسئله هست. اما در این‌صورت حق با مرحوم نائینی است و استصحاب عدم نعتی موجب تثبیت لیس ناقصه در قضایای حملیۀ ما نخواهد شد.

تلمیذ: آن‌وقت در طریق باز با مرحوم نائینی تفاوت دارید؟

استاد: بله، طریق که تفاوت دارد.

اللهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد