قول راجح در تخصيص عام به مخصص منفصل يا استثناء متصل

حالا اگر قرار باشد شارع بگوید که با وجود علم به واقع، باز باید به بینه عمل کنیم؛ این خلاف فطرت و خلاف عقل می‌شود. خب وقتی که من علم به واقع دارم چطور به بینه عمل کنم؟! حجّیت [بینه] در مقام شک است، نه در مقام اطلاق که حتی بر علم هم غلبه کند. لذا در اینجا انسان نمی‌تواند به بینه عمل کند.

آن‌وقت ما در مورد همین افراد خارجی می‌بینیم در این اصولی که شارع وضع کرده است، اصل برائت، اصل اباحه، اصل اشتغال، قاعدۀ حل، قاعدۀ طهارت ـ حالا اینها قاعدۀ طهارت ندارند چون برای آنها الحمدالله همه چیز طاهر است ـ ریشه و منشأ برای جعل آنها در شرع، همانی است که الآن اینها دارند جعل می‌کنند.

من‌باب‌مثال همان استصحابی که اینها دارند می‌کنند، فرض کنید که شخصی گمشده، زن می‌رود دادگاه ـ یک دادگاه خارج از ایران ـ می‌گوید که همسرم گمشده است. می‌بینیم همان‌ها هم، همین کار شرع را می‌کنند. خُب حالا ما یک آگهی در روزنامه‌ها می‌دهیم و می‌گوییم باید تا یک‌ سال بگردیم اگر پیدا نشود حکم به طلاق و بینونیت می‌کنند. راجع به املاک و اموال هم همین‌طور.

یعنی اینکه شارع فرض کنید تا یک سال جعل کرده است که بگردیم، این یک ریشۀ عرفی دارد. یعنی به ما این را می‌رساند که اصلاً مبنای جعل شارع در مسائل اجتماعی و مسائل حقوقی و مسائل حقیقی خارجی و شخصی، مبانی عرفی است الا شذ و ندر؛ که در بعضی از موارد قوانینی تأسیس کرده است. فرض کنید معاملۀ کالی به کالی را شارع تنفیذ نکرده است. اما در همین‌جا شما نگاه کنید معاملۀ ممیز را در معاملاتی که خیلی یسیر و کم است شارع تنفیذ می‌کند. اما یک بیع خیلی ثمین و ثقیل را شارع رد می‌کند. خب الآن اینها همین کار را می‌کنند و این فرقی نمی‌کند.

بله، فرض کنید که اینها ربا را جایز می‌دانند و اصلاً یکی از مبانی مهم معاملات امروزی رباست. ولی شارع با ربا مبارزه می‌کند. همین‌طور در بعضی از معاملاتی که صحیح نیست. مثلاً چه‌بسا درصورتی‌که علم به مبیع نداشته باشند به صرف ا تصاف ولو اینکه برای آنها هنوز علم پیدا نشود اینها کاری انجام می‌دهند ولی شارع رد کرده است. ولی باز در اینجا هم نگاه می‌کنیم می‌بینیم آنچه را که شارع لحاظ کرده است، یک مبنای عقلی ما فوق اینها دارد. یعنی باز شارع در اینجا بیشتر تعقل به خرج داده، نه‌اینکه شارع در مقابل اینها، ناعقلی کرده است. یعنی کاری که شارع کرده است، از نقطه‌نظر اتقان می‌بینیم از کاری که امروز دارند می‌کنند محکم‌تر و بهتر است. به‌طوری‌که اگر به اینها ارائه بدهیم، چه‌بسا اینها ممکن است خیلی از اینها را بپذیرند. لذا الآن قوانین اسلامی در قوانین بین‌المللی و حقوقی تدخّل کرده و در آنها داخل شده است.