حجّیت عامّ در مابقی بعد از تخصیص (1)

مثالی برای شما می‌زنم؛ فرض کنید که مولا می‌گوید: برو انگور بخر! ما باشیم و این کلام، می‌گوییم انگور در اینجا مطلق است و هر انگوری را شامل می‌شود. در اینجا افراد متعددی هستند و مولا به هر کدام از اینها صد تومان می‌دهد و می‌گوید: بروید انگور بخرید.

حالا یک نفر دیشب با مولا [نزد] دکتر رفته است و دکتر به مولا گفته است که برای شما انگور خوب است ولی انگور سفید، نه انگور قرمز. الآن به‌خاطر ارتباط و قرینۀ حالیّۀ دیشبی، آن شخصی که دیشب با مولا بوده، از این انگور، انگور سفید می‌فهمد. یک آقای دیگر چون زیاد با مولا بوده و می‌داند که مولا از انگور قرمز از همۀ انگورها بیشتر خوشش می‌آید و معمولاً وقتی می‌گوید که برو انگور بخر، منظورش انگور قرمز است؛ این آقا از این کلام مولا انگور قرمز می‌فهمد. این آقا که به او صد تومن داده شده است [یعنی نفر سوم، با خود] می‌گوید: چون امروز ظهر مولا افرادی را دعوت کرده است و آن افراد از انگور شانی زیاد خوششان می‌آید پس این قرینه می‌شود که منظور مولا الآن انگور شانی است. آن آقا [یعنی نفر آخر] هم چون از هیچ‌کدام از این قضایا خبر ندارد این انگور را به اطلاق خودش می‌گیرد و می‌گوید: ظهور در اطلاق دارد.

ما می‌بینیم چهار ظهور در اینجا منعقد است و هر کدام از این ظهورات با دیگری در تعارض است و هر کدام برای ظهور خودشان دلیل و حجّت دارند. این می‌شود ظهور شخصی.

یعنی این کلام مولا که اول گفته است: برو انگور بخر، هویّتی ندارد؛ بلکه هویّت خودش را در ارتباط با افراد و قرائن حالیّه و لفظیّه پیدا می‌کند؛ این می‌شود هویّت کلامیّه. هویّت کلامیّه یعنی شکل‌بندی و پیکربندی کلام. ظهور یعنی پیکربندی کلام دیگر! یعنی ما در مقام اثبات، آن کلامی که مُثبِت ثبوت است و می‌تواند از دل مولا خبر بدهد را کار داریم. بنابراین قرائن حالیّه و مقالیّه قرائنی هستند که برای کلام در دید مخاطب ظهور را ایجاد می‌کنند. آن مخاطب هرکه می‌خواهد باشد.