حجّیت عامّ در مابقی بعد از تخصیص (1)

وجه افتراق ظهور شخصی با نظر برخی از معاصرین

این مسئله بماند تا بعد به نظراتی که امروزه در مجلات¹ دارد مطرح می‌شود برسیم که یک وقت خیال نکنید این ظهور شخصی سر از آنجاها در می‌آورد. نه، ما برای کلام، ثبوت قائل هستیم، اما این نادان‌ها برای کلام ثبوت قائل نیستند. ما می‌گوییم که کلام، خودش فی‌حدّ نفسه ثبوتی دارد و ما در مقام اثبات داریم به آن ثبوت می‌رسیم. این نادان می‌گوید: کلام خودش طبیعت مهمله است و اصلاً ثبوت ندارد و شما هر اثباتی را برای کلام ثابت کردید، آن برای کلام می‌شود ثبوت.²

ما می‌گوییم: قضیه این نیست. خود کلام در نفس‌الأمر و در دل مولا یک ثبوتی دارد. اما ما راه برای این ثبوت را داریم پیدا می‌کنیم. متوجّه عرض من شدید که فرق در کجاست؟ اینها خیال می‌کنند چون در هر زمان یک عدّه آمدند و یک طور از قرآن استفاده کردند پس همان برای آنها حجّت می‌شود. این از بدبختی، حجّت است، نه‌اینکه حجّت است!

حجّت در آنجایی است که این راهی را که اینها پیدا کردند بتواند از آن ثبوت خبر بدهد و چون ما غیر از این راه، راه دیگری نداریم، ناچاراً این راه برای ما حجّت می‌شود؛ نه‌اینکه از اول، دین بی‌محتوا است! نه‌اینکه از اول، دین مبهم است! نه‌اینکه از اول، دین مثل طبیعت لابشرط‌مَقسمی به‌عنوان طبیعت مهمله است که شما هر قسمی را که به آن چسباندید، برای این [طبیعت مهمله] قسم می‌شود!

دین محتوا دارد و محتوایش همان است که در دل پیغمبر صلّی الله علیه و آله و در دل امام علیه السّلام است، این می‌شود محتوای دین. حالا ما در مقام اثبات چون جاهل هستیم و راهی به ثبوت نداریم، برحسب عرف و محاوره و عقل، راه‌هایی را در اختیار داریم و این راه‌ها از باب رسیدن به ثبوت برای ما وسیله و هدف می‌شود. نه‌اینکه دین از اول محتوا ندارد و هرچه شما به آن رسیدی می‌شود دین شما. لذا ما قائل به تخطئه هستیم و قائل به تصویب نیستیم. این حرف مُصوّبه است.