تعریف عامّ (1)

اشکال به جواب آیةالله خویی

به این می‌گویند: مغلطه؛ به‌جهت‌اینکه رجل بر یک فرد خارجی دلالت می‌کند که آن فرد خارجی مستقلّ بالحقیقه و بالأصاله است، ولی عشره بر یک فرد خارجی مستقلّ بالحقیقه و بالأصاله دلالت نمی‌کند. آن چیزی که الآن بحث راجع به آن است این است که آیا این لفظ ما، لولا اینکه کلّ بر سرش بیاید بر افراد خارجی دلالت می‌کند یا نه؟ اگر شما بگویید: کلّ رجلٍ بر فرد خارجی دلالت می‌کند که ما می‌بینیم کلّ رجلٍ دلالت ندارد، بلکه رجل دلالت دارد نه کلّ رجلٍ؛ مطلب این است. و اگر شما بگویید که نه، رجل [به تنهایی] بر یک فرد خارجی دلالت دارد، آن‌وقت عشره دلالت ندارد، چون عشره دلالت بر مجموع می‌کند.

بنابراین اشکال دیگری که بر ایشان وارد می‌شود این است که منظور مرحوم آخوند این نیست که اگر «کلّ» بر سر عشره بیاید عشره عامّ نمی‌شود، ایشان می‌گویند: خود عشرۀ تنها، عامّ نیست. شما بحث را منحرف کرده‌اید. آخوند می‌گوید: چون خود عشرۀ تنها منطبقٌ‌علیه خارجی ندارد، عامّ نیست و شما می‌گویید: اگر کلّ بر سر عشره بیاید عامّ است. وقتی شما کلّ را بر سر عشره بیاورید هر بی‌سوادی هم می‌داند که عامّ است.

[اگر کلّ] بر سر رجلین [در بیاید همین‌طور است]؛ رجلین عامّ است. آیا رجلَین تثنیه است یا مفرد است یا جمع است؟ تثنیه است. اگر همین کلّ بر سر رجلَین در بیاید دیگر از تثنیه بیرون می‌آید و می‌شود جمع و عامّ. رجل مفرد است یا تثنیه است یا جمع؟ رجل مفرد است و اگر کلّ بر سر رجل در بیاید می‌شود عامّ.

اگر کلّ بر سرش در بیاید که [فهم عامّ بودن آن] کاری نیست. اگر ادات جمع بر سر یک لفظی در بیاید، چه لفظ مفرد باشد چه جمع باشد چه تثنیه باشد، آن را عامّ می‌کند. صحبت در خود آن لفظ است. مرحوم آخوند این را می‌گوید و این اشکال به ایشان وارد نیست و از این نقطه‌نظر که ما نمی‌توانیم عشره را عامّ قرار بدهیم، حق با مرحوم آخوند است.