تداخل اسباب و مسببات (7)

اغسال و تطبیق بحث تداخل

بعد ایشان در اینجا یک مطلب دیگری بیان می‌کنند که یک مسئلۀ فقهی است که این مطلب در مورد اغسال چطور تطبیق می‌شود؟ مثلاً در موثقۀ حریز آمده است، که حریز از زُراه از امام باقر علیه السّلام، نقل می‌کند که حضرت می‌فرمایند: «إذا حاضتِ المَرأة و هی جُنُب أجزأَها غُسلٌ واحِد»¹. در اینجا حضرت می‌فرمایند که یک غسل کفایت می‌کند. بعد ایشان این را از باب تداخل در مسببات به حساب می‌آورند و می‌فرمایند که در اینجا گرچه اسباب متعدد است، ولی در اینجا مسبب، مسبب واحد است؛ به‌جهت اینکه جنابت بر حیض غلبه دارد، لذا حضرت گفته‌اند که در اینجا یک غسل باید انجام بدهد و این غسل، آن حقیقت حدثیت و قذارت به واسطۀ جنابت را برداشته است، و آن غسل حیض همدیگر فانی در آن غسل جنابت است، به قول معروف: 

بنابراین در اینجا اشکال ندارد.

اما در خبر دیگری که در این باب هست که می‌فرمایند باید به تعداد حدث‌ها غسل کند، در آنجا این یک غسل کفایت نمی‌کند،³ این خبر را حمل کردند بر اینکه اگر مسئله، مسئلۀ جنابت نباشد، فرض کنید مس میت باشد یا غسل جمعه باشد یا حیض و سایر اغسال دیگر باشد، حضرت می‌فرمایند که باید برای آنها هم غسل کند.

پس ایشان در اینجا قائل شدند به اینکه چون در اینجا روایت دلالت می‌کند که حیض در اینجا فانی در این جنابت است و جنابت و حیض یک امر واحد است حضرت به‌عنوان یک غسل مُجزی می‌دانند ولی در سایر اغسال چون بحث جنابت نیست در آنجا این یک غسل را مجزی نمی‌دانند.⁴

اشکال استاد به بیان مرحوم آقاضیاء در باره اغسال

مطلبی که در اینجا به ذهن می‌رسد این است که ممکن است که ما در اینجا بگوییم که اینکه حضرت می‌فرمایند: «أجزأَها غسلٌ واحِد؛ همان غسل جنابت کفایت می‌کند»، این نافی این نیست که نیّت غسل حیض را نکند، منافات ندارد. حضرت می‌فرمایند یک غسل در اینجا بکند، ولی این غسل باید به نیّت متعدد باشد، پس غسل واحد می‌کند و در آنجا نیّت حیض می‌کند و نیّت جنابت هم می‌کند، کفایت غسل واحد منافات با نیّت متعدد ندارد و در آنجایی که می‌فرماید نمی‌شود و بایستی که به تعداد آنها نیّت کند، در آنجا هم همین‌طور است با این روایت منافات ندارد؛ وقتی که اغسال، اغسال متعدده‌ای است نیّات متعدده از خود آن غسل‌های متعدد کفایت می‌کند. پس بنابراین انفکاک بین این دو دسته از روایات به نظر می‌رسد که شاید خیلی وجهی نداشته باشد.