تداخل اسباب و مسببات (5)

ظهور اول

ظهور اول اینکه می‌فرمایند: هر قضیۀ شرطیه‌ای در استقلالِ در تأثیر، ظهور دارد. من‌باب‌مثال وقتی که می‌گوییم: إذا خفی الاذان قضیۀ شرطیه باطلاقه در استقلالِ در تأثیر ظهور دارد. یعنی از اطلاق شرط، استقلالِ در تأثیر استفاده می‌شود. یعنی این خفای اذان در ایجاب قصر مستقل است؛ چه شرط دیگری باشد یا شرط دیگری نباشد. این ظهور اول در قضیۀ شرطیه.

پس مقتضای این ظهور و استقلالِ در تأثیر در قضیۀ شرطیه این است که شرط دیگری در تأثیر به‌عنوان جزء العلة با این شرط جمع نشود. بنابراین اگر ما دو شرط داشته باشیم و این دو شرط مطلوب واحد را اقتضاء کنند، به مقتضای استقلال در تأثیرِ کُلٍّ مِن الشرطین باید سبقت را به آن شرطی بدهیم که اول محقق می‌شود، چون آن جلوتر آمده است. و چون مستقل در تأثیر است بنابراین آن موجب قصر است، و اگر شرط بعدی بیاید آن شرط بعدی دیگر لغو خواهد بود. حالا اگر خفاء اذان زودتر برای شما پیدا شد آنجا باید نماز را قصر بخوانید، اگر خفاء جدران زودتر برای شما پیدا شد آنجا باید نماز را قصر بخوانید؛ چه شرط بعدی پیدا بشود و یا پیدا نشود. این لازمۀ استقلالِ در تأثیر است.

حالا اگر ما از این ظهور رفع ید کردیم و گفتیم: نه‌خیر، جملۀ شرطیۀ ما ظهور در استقلالِ در تأثیر ندارد، این معنایش چیست؟ معنایش این است که باید هر دو شرط با هم انجام بشود تا اینکه نماز قصر بشود، و اگر شرط اول محقق شد ما باید صبر کنیم تا شرط دوم هم بیاید و وقتی که شرط دوم آمد مجتمعاً مؤثر در قصر هستند؛ چون اگر ما بخواهیم از ظهور رفع ید کنیم و بین این دو شرط را جمع کنیم معنایش این است که اینها دیگر مستقلِ در تأثیر نیستند و وقتی مستقلِ در تأثیر نبودند مجتمعاً مؤثر هستند. یعنی هر کدام به‌عنوان جزء العلة مستقل هستند. پس اگر شرط اول آمد جزء العلة آمده است، بعد صبر می‌کنیم تا اینکه شرط دوم بیاید؛ وقتی که هر دو آمدند آن موقع نماز را قصر می‌خوانیم. این ظهور جملۀ شرطیه در استقلالِ در تأثیر. و ثمرۀ رفع یدش هم این است که ایجاب می‌کند که هر دو شرط باید با هم باشند.