تداخل اسباب و مسببات (4)

مرحوم استاد آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس الله سرّه) در جلسه بیست‌وهفتم از سلسله دروس خارج اصول، به ادامۀ آراء محقق نائینی (رضوان‌الله علیه) در مبحث تداخل اسباب و مسببات می‌پردازد. در ابتدای درس، به نظر مرحوم نائینی در تداخل و عدم تداخل مسبّبات اشاره شده و اشکال آن، تبیین می‌گردد و سپس به تنبیهاتی پرداخته می‌شود که ایشان در ذیل بحث به آنها اشاره داشته است. در تنبیه اول تبیین می‌شود که نظر عدم تداخل اسباب، منوط بر آن است که کفایت امتثال واحد به‌وسیلۀ اصل حاکم اثبات نشود. مثلا نوم، بول و ... با اینکه اسباب متعدده وجوب وضو هستند، اما روایت داریم که وضوی واحد از همه آنها کفایت می‌کند. هم‌چنین کسی که مرتکب مفطرات متعدد در روزه ماه رمضان می‌شود، تمام آنها موجب یک حقیقت، یعنی کسر صومیت می‌شوند و در نتیجه یک کفاره کفایت می‌کند. تنبیه دوم در پی پاسخ به این پرسش است که آیا اغسال، حقیقت واحده هستند یا حقایق متباینه؟ دو قول مطرح است: بعضی به وحدت حقیقت آن قائل شده‌اند؛ در نتیجه اگرچه قائل به عدم تداخل شویم، اما اینجا متداخل شده و یک غسل کافی خواهد بود. قول دوم معتقد است در ماهیت غسل، تباین وجود دارد و لذا اگرچه قائل به تداخل در اسباب باشیم، اما باید بقیّۀ اغسال را نیت کنیم تا برائت ذمه حاصل شود.در پایان درس خلاصه نظر مرحوم نائینی در تداخل و عدم تداخل اسباب و مسببات بیان شده است.