
تنبیهات مفاهیم(2)
و نقد آراء مرحوم آقاضیاء عراقی
مرحوم استاد آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (قدّس الله سرّه) در جلسه هشتم از سلسله دروس خارج اصول، به بیان ادامه تنبیهات مفاهیم میپردازد. استاد در تنبیه چهارم، موضوع لزوم انتفاء سنخ حکم در صورت انتفاء موضوع را مطرح کرده و ضمن بیان دیدگاه مرحوم آقا ضیاء عراقی، نسبت به آن، دو اشکال وارد میکند. تنبیه پنجم در باره وجوه متعدده در عقد الوضع است؛ مانند اینکه مولا بگوید: «إن جاءک زید متلبسًا بهذا اللباس و راکبًا إلی یوم الجمعة فأکرمه»؛ در این قسمت نیز استاد طهرانی، وجوه متعدده را طبق مبنای آقاضیاء تشریح کرده و آنگاه به نقد آن میپردازد. تنبیه ششم و آخرینِ آنها، در باره کیفیت تصور طبیعت مطلقه از یک معنای جزئیه مانند هیئت، بحث میکند. استاد در دو قسمت، آراء آقاضیاء را مطرح و سپس نقادی میکند و البته در اخیر، استفادۀ اطلاق از معانی حرفیه و هیئات را به یک بیان در کلام ایشان تقریر و آن را تأیید مینماید.
تنبیهات مفاهیم(2)
18بنابراین الآن صحبت ما در این است که آیا خود قضیۀ شرطیّه بنفسه میتواند برای مفهوم قرینه باشد یا نمیتواند قرینه باشد؟ بحث روی این جهت است. یعنی اگر قضیۀ شرطیه قرینهای داشته باشد، مثل قرینۀ مقامیه یا لفظیه، یعنی اگر غیر از «إن جاءک» قرینۀ دیگری باشد در اینجا نزاعی در مفهوم قضیّه شرطیه نیست. اما اگر قضیۀ شرطیّه، تنهایی، مجرداً و بهصرف «إن جاءک» گفتن باشد آیا نفس الشرط و نفس أدات الشرط در یک قضیۀ شرطیّه میتواند قرینه باشد یا نمیتواند قرینه باشد؟
اللَهمّ صلّ علی محمد و آلمحمّد
