جملات انشائی و اخباری

اما درصورتی‌که خود زوجه صبر کند و بعد شوهر کند فرق می‌کند. یعنی شارع آن‌قدر به این حکم و اعتبار حاکم ترتیب اثر می‌دهد که حکم اعتباری او را کالواقع فرض می‌کند و دیگر قابل بازگشت هم نمی‌داند؛ این می‌شود إنشاء. و درمورد نکاح و امثال‌ذلک هم همین‌طور است.

انشاء صیغه نکاح

حالاکه وارد بحث انشائات شده‌ایم بیشتر توضیح می‌دهیم. من‌باب‌مثال شما می‌خواهید بین یک زن و یک مرد صیغه بخوانید، می‌گویید: «انکحتُ موکّلتی بموکّلکَ علی المهر المعلوم» شما در نفس خودتان چه‌کار کردید و چه عملی را انجام دادید؟! در انکحت موکّلتی و قبلتُ که وکیل می‌گوید، چه عملی انجام شده است؟! مگر به‌صرف گفتن یک انکحت موکّلتی دو نفر حلال می‌شوند؟! مگر جملات إخباریۀ ما در عالم واقع دلالت بر یک ایجاد می‌کنند؟! وقتی که می‌گویید: «من نکاح کردم» در عالم خارج نکاحی تحقّق پیدا نکرده است، همۀ این جملات شما دروغ و بی‌معنا است! عاقد همین کاری را انجام می‌دهد که عوام انجام می‌دهند و این عوام هم همان کاری را انجام می‌دهند که ما انجام می‌دهیم؛ منتها چون ما مسئله را از عامیانه بودن درمی‌آوریم، آن را مشکل می‌کنیم.

همین آقای عامی وقتی که نزد یک خانم می‌رود و می‌گوید: «آیا زن من می‌شوی؟» و او می‌گوید: «بله»، در آن‌موقع یک احساس بین مرد و زن به‌وجود می‌آید. این احساس صرف خوش آمدن نیست، چون اگر در خیابان هم او را می‌دید و از او خوشش می‌آمد این احساس وجود نداشت. این احساس، همان احساس زوجیّت و علقه‌ای است که با گفتن «آیا تو زن من می‌شوی؟» و او هم بگوید: «بله» این احساس در آنها به‌وجود می‌آید. یعنی وقتی که می‌گوید: «بله، من زن تو می‌شوم» خودش را در حیطۀ ولایی آن مرد می‌برد. وقتی هم که آن مرد می‌گوید: «آیا تو زن من می‌شوی؟» او را در حیطۀ ولایی خودش می‌گیرد. این را می‌گویند: زوجیّت.