جلسه ۲۱۰

استاد: بله، نسبت به مافوق حجاب دارد. نسبت به عرْض نه، عرض حجاب درست نمی‌شود چون ایشان در اینجا سلسلۀ وسط را پیش می‌کشد و سلسلۀ وسط، سلسلۀ طولیه است و سلسلۀ عرضیه نیست.

و كان‌ كلٌّ مِنَ الكل‌ أي منزلةُ كلٍ مِن كل أن يكونَ‌ كَمَجلىٰ الأخر فَهي كَالمَرائِي المتَعاكِسات هذا إشارةٌ إلى ما قالَ أرَسْطاطالِيس و الأشياءُ الَّتي فِي العالَمِ الأعلى كلُّها ضياءٌ لِأنَّها فِي الضوءِ الأعلى و لِذلِكَ كانَ كلُّ واحدٍ مِنها يَرَى الأشياءَ كلَّها فِي ذاتِ صاحِبِه فَصارَ لِذلِكَ كلها فِي كلها و الكلُّ‌ فِي الواحدِ و الواحدُ منها هو الكل و النورُ الذي يَسنَحُ عليها لا نَهايةَ لَه هذا كلامُهُ.¹

«هرکدام از همۀ این مراتب طولیه هر مرتبه‌ای از این مراتب طولیه؛ مانند مجلای دیگری است اینها مثل آینه‌هایی می‌مانند که عکس آن بالایی در پایین افتاده است. ارسطاطالیس این‌طور فرمودند: اشیایی که در عالم أعلیٰ هستند همه نور هستند و اینها در نور بالاتر قرار گرفتند هرکدام از اینها که در مرتبۀ بالا هستند تمام اشیاء را در ذات صاحب خودش می‌بینند» یعنی در کنار خودش می‌بیند چون در آنجا حجابی نیست نور هم که نمی‌شود حجاب برای نور باشد پس تمام اشیایی که منعکس در صاحب خودش است این در ذات خودش مشاهده می‌کند.

«بنابراین تمام اینها در همۀ اینها می‌شود» یعنی همۀ اینها در همدیگر انعکاس پیدا می‌کنند و خلاصه همه از همدیگر و از آنچه در سر هم می‌گذرد خبر دارند. «کل در واحد است و واحدی از اینها کل می‌شود» همه در یکی جمع می‌شوند و یکی هم مظهر برای همه می‌شود، دیگر آنجا حجابی هرکدام برای دیگری ندارند و نوری هم که بر اینها ـ بر ماهیات ـ سانح است نهایتی برایش نمی‌شود تصور کرد. پس تمام اینها بر همۀ صور احاطه علمی دارند.

أللهم صل علی محمد و آل محمد