جلسه ۲۰۰

استاد: بله وجود بساطتش را ازدست نمی‌دهد بلکه صورش تفاوت پیدا می‌کند؛ یک صورتش برزخ می‌شود یک صورتش ماده می‌شود یک صورتش عقل می‌شود، صور مختلف است.

تلمیذ: وقتی به صورت ماده درمی‌آید بساطتش را از دست نمی‌دهد؟!

استاد: نه‌ بساطتش را ازدست نمی‌دهد. این‌هم چه اشکال دارد؟! این صور باهم جمع شوند تفریق شوند یا جدا شوند اینها چه اشکالی دارد؟! مگر حالا اگر ترکیب شوند از آن بساطت خودشان جدا می‌شوند؟! تمام اینها صور این هستند حالا این صورت با آن صورت می‌خواهد منضّم شود، شما این را برمی‌دارید کنار این می‌گذارید، آیا با گذاشتن کنار این از تجرد دست برمی‌دارد؟ حالا شما فرض کنید یُد و سدیم را باهم ترکیب کنید تبدیل به نمک می‌شود، حالا اگر قبل از اینکه بخواهید ترکیب کنید این تجرد را با خودش داشته است حالا که ترکیب کردید دیگر دست از تجرد برمی‌دارد؟! اینکه نمی‌تواند باشد.

تلمیذ: پس نسبت به هر معلولی ذره‌ذرۀ هر شیئی که وجود دارد، هر ذره‌اش نیازی به علت جداگانه دارد؟!

استاد: این‌هم علت دارد دیگر، یک علتی اینها را ترکیب کرده است، تا آن علت نبود شما اصلاً نمی‌توانستید ترکیب کنید.

تلمیذ: پس ما واحد حقیقی در خارج نداریم الاّ آن ذرات وجود که مثلاً ما که یک انسان هستیم ما یک نفر نیستیم یک معلول واحد نیستیم، ما معالیل کثیرۀ این ...

استاد: نه این از باب نفس است که الآن شما واحد حقیقی هستید، این از باب نفس است والاّ چه کسی گفته است که بدن واحد حقیقی است؟! نفس است که واحد حقیقی است. لذا همان نفس با قطع شدن اعضاء وحدت خودش را ازدست نمی‌دهد و دوباره آن نفس با تعدد ابدان وحدت خودش را ازدست نمی‌دهد. ابدان متعدد است مثل اینهایی که بدن خلق می‌کنند؛ یکی اینجا درست می‌کند یکی پیش ننه‌اش می‌رود، یکی پیش زنش می‌رود، خودش هم پیش یکی دیگر می‌رود، همۀ اینها درعین‌حال که وحدت دارند ولی ابدان متعدد است، بحث در وحدت نفس است، نه ابدان.