جلسه ۱۹۹

تلمیذ: امیرالمؤمنین علیه‌السّلام هم همین‌طور است.

استاد: بله، امیرالمؤمنین هم همین‌طور است بقیه افراد هم همین‌طور هستند حتی زید و عمرو و بکر هم همه همین‌طور هستند؛ یعنی بالمآل این زید همان زیدی است که به فعلیت رسیده است ولی الآن برای اینکه خودش را به او برساند نیاز به یک سلسله ریاضات دارد، نیاز به یک سلسله مسائل دارد ولی نکته در این است که همۀ ـ ما ـ ماسویٰ‌الله مندک در آن نفس پیغمبر هستیم ولی پیامبر مندک در خودِ خدا است یعنی در اینجا ما واسطه خوردیم ولی پیغمبر واسطه نخورده است، فرق همین است. یعنی در این سلسلۀ طولیه، صادر اوّل پیغمبر بود بعد او همین‌طور به موارد دیگر در سلسلۀ طولیه افاضه کرده است تا به أدنیٰ العوالم که همین عالم ماده و امثال‌ذلک رسیده است و در اینجا هیچ فرقی بین امیرالمؤمنین و فاطمۀ زهرا و امام حسن و امام حسین علیهم‌السّلام و بقیه نیست ولی آنها...

تلمیذ: از جهت اینکه صادره اوّل هستند...؟

استاد: نه آنها هم صادره اوّل نیستند.

تلمیذ: نور واحد هستند؟

استاد: نور واحد با صادر اوّل فرق می‌کند شما هیچ‌وقت سلسلۀ طولیه را قاطی نکنید، ما «یکی» داریم وقتی که شیئی واحد است دیگر آن شیء دو نیست.

تلمیذ: امیرالمؤمنین می‌فرمایند که جبرئیل از من خلق شد ملائکه از من خلق شدند.

استاد: یعنی او از پیغمبر و جبرئیل هم از او.

تلمیذ: از آن‌طرف هم داریم جبرئیل از پیغمبر هم خلق شد.

استاد: معلوم است وقتی که جبرئیل از این خلق شود از پیغمبر هم شده است دیگر.

تلمیذ: مثل اینکه از خدا خلق شده است؟

استاد: علت در جنبۀ طولیت بر همه احاطه دارد و إن‌شاءالله بعداً در همین بحث سیر نزول می‌گوییم که علت این نیست که فقط به معلول اوّل خودش احاطه داشته باشد علت آن چیزی است که به تمام معالیل مادون احاطه دارد یعنی حضور دارد، با همۀ معلول‌های خودش در خارج حضور خارجی و عینی دارد نه‌اینکه آن را خلق کند و خودش کنار بنشیند و بگوید: حالا تو برو و بقیه را درست کن و او هم برود دیگری را درست کند و کنار بنشیند و بگوید که تو بقیه را درست کن این‌طوری نیست، اینکه علت نیست.