جلسه ۱۹۵

بیان معانی مختلف برای روایت: «أوتِيتُ جوامعَ الكَلِم»

«مانند آن وجود نورانی که جامع همۀ کلمه است و هادی امت است این جامع کَلِم ـ البته مرحوم حاجی این‌طور تعبیر می‌فرمایند ـ که مراد از آن پیامبر ما است که می‌فرماید: تمام جوامع کَلِم به من داده شده است»؛ یک معنای ظاهری که این کلام می‌شود این است که تمام کلمات حکمت به من داده شده است، یک معنای باطن این است که تمام راه‌های رسیدن به کمال به من اعطاء شده است. یک معنا این است که ـ اینها همه معنای تودرتو است ـ من حائز تمام ارزش‌ها و کمالات انسانی هستم و هر شخصی که در امت من به مرحلۀ استکمال برسد از همۀ گذشتگان پیش است چون آن ارزش‌ها و آن صفات کمالیه‌ای که در گذشتگان بود را او هم حیازت کرده است. این معنای جوامع کلمه هست اما منظور حاجی این است که همۀ عوالم وجود در وجود پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم است. البته این معنای خیلی عالی و معنای بالایی هست.

«أوتِيتُ جوامعَ الكَلِم» یعنی من به وجود سعه‌ای خودم و به آن وجود مجردۀ خودم تمام وجودات عالم را دربرگرفته‌ام و برای من شده‌اند و از وجود من تراوش پیدا کرده‌اند نه‌اینکه تنها برای من است. معنای «برای من است» مثل این است که الآن این کتاب برای من است و من در اختیار خودم می‌گیرم بعد کسی می‌آید این را از من می‌گیرد یا من به کسی می‌بخشم و دیگر برای من نیست اما وجود پیغمبر این‌طور نیست که به او بدهند مثل ریاسات و امثال‌ذلک و فردا از او بگیرند بلکه در نفس وجود پیغمبر اکرم ـ در این وجود ـ همۀ وجودات عالم امکان قرار داده شده است. این معنای «أوتِيتُ جوامعَ الكَلِم» است.

و مِنهُ ما فِي صُحُفٍ مُنَشَّرَةٍ و هي وجوداتُ النفوسِ و وجوداتُ عالَمَيِ المِثالِ و المُلكِ كَما قالَ تعالى‌ ﴿قُل لَّوۡ كَانَ ٱلۡبَحۡرُ مِدَادٗا لِّكَلِمَٰتِ رَبِّي لَنَفِدَ ٱلۡبَحۡرُ قَبۡلَ أَن تَنفَدَ كَلِمَٰتُ رَبِّي وَلَوۡ جِئۡنَا بِمِثۡلِهِۦ مَدَدٗا﴾¹و².