جلسه ۱۸۹
توضیحات:
75. غرر في عموم قدرته تعالى لكل شي‌ء خلافا للثنوية و المعتزلة
جلسه ۱۸۹
14ملکات، زائیدۀ نفس
یعنی خودش تغییر می‌کند که ملکات تغییر پیدا می‌کند؛ ملکات همه زائیدۀ نفس هستند. شما هر عملی را که انجام بدهید یک تأثیر نفسانی در شما دارد و یک تأثیر در ملکه دارد ما این‌طور بگوییم که کأنّه دو پرونده در نفس ما تشکیل می‌شود؛ یکی پروندۀ خودش، یکی هم ملکاتی که آن ملکات به نفس بستگی دارند. هر عملی که انجام بدهیم دو اثر می‌گذارد؛ یک اثر نفسانی و یک اثر هم در ملکات دارد، دو اثر دارد. گرچه این در واقع یکی است ولی اعتباراً دوتا است. یعنی این عمل ما می‌آید یک اثر نفسانی می‌گذارد.
بیان علت مکدِّر بودن گناه
چرا شما وقتی که گناه می‌کنید کدورت پیدا می‌کنید؟! چرا؟! چون همین عمل گناه می‌آید نفس را از جهت روحانیت که جنبۀ تجرد است کمی به‌جهت مادی چرخش می‌دهد لذا شما مکدر می‌شوید. همین‌طور گناه دوم و گناه سوم و گناه چهارم می‌آیند و همین‌طور که نفس دارد مکدر می‌شود همین‌طور ملکۀ صفا و اخلاص دارد کم‌کم برمی‌گردد آهسته‌آهسته برمی‌گردد ولی ما نمی‌فهمیم. یک کار خوب می‌کنید یک تکان از این‌طرف می‌خورید و ملکه برمی‌گردد. ما در بیست و چهار ساعت همین‌طور داریم این‌طرف می‌چرخیم و آن‌طرف می‌چرخیم! این ملکات هم با ما تغییر پیدا می‌کنند لذا می‌گویند: باید مراقبه کرد، این مراقبه باعث می‌شود که همیشه به این‌طرف بچرخید؛ همیشه به‌سمت راست بچرخید نه به‌سمت چپ. وقتی که چرخش به‌سمت راست پیدا می‌کنید ملکات عوض می‌شوند لذا می‌بینید الآن با سه سال پیش تفاوت دارید. اگر سه سال پیش چنین قضیه‌ای پیش می‌آمد این‌طور عکس‌العمل نشان می‌دادید الآن خیلی راحت از کنار قضیه می‌گذرید. چرا؟!
عوض شدن ملکات انسان با مراقبه
چون ملکات عوض شده‌اند. ملکات با چه عوض می‌شوند؟! با مراقبه، مراقبه هم با افعال است؛ افعال مغزی و نفسی و افعال خارجی. چه افعال نفسی، افکار، تصحیح افکار و. ... چرا می‌گویند که به مؤمن سوءظن نکن؟! وقتی مؤمن حرفی می‌گوید، بپذیر. دائماً پشتش را نگیر و سوءظن ایجاد نکن. دائماً سوءظن ایجاد می‌کنی که من حرفش را قبول نمی‌کنم، خب نکن سر خودت کلاه رفته است. وقتی حرفش را قبول نمی‌کنی و به‌دنبالش می‌روی و تجسس می‌کنی در همین‌جا می‌مانی صدسال همین‌طور در همین‌جا تکان نمی‌خوری. اگر درعین‌حال فهمیدی شاید مثلاً خلاف می‌گوید، بنا را بگذار بر اینکه إن‌شاءالله راست می‌گوید. بگو حالا کاری با او نداریم. همین‌طور بنا بگذار، بگذار، صاف‌صاف تااینکه یک‌دفعه تمام اشیاء درنظر شما صاف می‌شوند. چشم و دیدت به همۀ اشیاء توحیدی می‌شود والاّ آنها هم بلد بودند که بروند تحقیق کنند و مو را از ماست بکشند و فلان بکنند!