جلسه ۱۸۸

تلمیذ: نمی‌توانیم قدرت را به کل اجزایی که در عالم وجود دارد تعمیم بدهیم؟!

قادریت تمام اشیاء عالم

استاد: بحث، بحث فعل از روی اختیار است، بحث قدرت نیست. همۀ اشیایی که در عالم هستند قادر هستند. یک وقت صحبت در این است که ما فعل را به‌عنوان اختیار مطرح می‌کنیم، در اختیار، شعور لازم است ولی حالا فرض کنید این نار که می‌سوزاند آیا قدرت بر احراق دارد یا ندارد؟! دارد، اما مختار هم هست؟! مختار نیست. بحث قدرت جدا است و بحث فعل اختیاری جدا است. این یک بحث است. یک بحث هم این است که اصلاً ما تکویناً این مطلب را مطرح می‌کنیم که آیا در عالم تکوین همۀ اشیاء از روی اختیار یک فعل را انجام می‌دهند یا نه؟ بله، همان‌طور که شما می‌فرمایید: هر فعلی را تکویناً از روی شعور انجام می‌دهند در واقع خود را ملزم و متعبّد به اجرای مشیّت الهی می‌نماید گرچه از دید ما پنهان است. این یک مطلب دیگر هست مثل:

و آیات قرآن که دلالت بر این دارد: ﴿وَإِن مِّن شَيۡءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمۡدِهِۦ وَلَٰكِن لَّا تَفۡقَهُونَ تَسۡبِيحَهُمۡ﴾² و امثال‌ذلک. تمام اینها حکایت از این مطلب می‌کنند که افعالی که در کل عالم اتفاق می‌افتند تمام اینها گُتره و صُدفه نیست بلکه تمام اینها از روی اختیار و مشیّت است و تمام اثرات و تمام تأثّرات همه از روی مشیّت و از روی اختیار انجام می‌گیرد مثلاً همین بچه‌ای که الآن از دنیا می‌رود با اختیار خودش از دنیا می‌رود گرچه ما خیال می‌کنیم از بالا به پایین پرت شده است ولی او رفتن خودش را اختیار کرده است. یا همان دارویی که الآن دارد تأثیر می‌کند، آن دارو از روی اختیار تأثیر می‌کند والاّ تأثیر نمی‌کرد. این جذب و دفع بدن که انجام می‌گیرد ما خیال می‌کنیم که داریم مسئله‌ای را تحمیل می‌کنیم اما در واقع اینها خودشان دارند اختیار می‌کنند.