جلسه ۱۸۶

ما یک دفعه به دعوت جناب آقای آقا شیخ ... [به] شمال رفته بودیم ایشان یک اقوامی در آنجا دارند که خیلی از ما خوب پذیرایی کرد. شب در آنجا صحبت بود راجع به اینکه در روز قیامت خلاصه آن حوری‌ها برنامه ندارند. به او گفتم: هر کاری می‌خواهی در همین دنیا بکن! خلاصه من به تو گفتم که آنجا این خبرها نیست! گفت: بَهَشتی که حوری‌اش نداشته باشد اصلاً آن بَهَشت را نمی‌خواهم! (مزاح) گفت: آن بهشتی که حوری نداشته باشد آن بهشت را نخواستم! نمی‌دانم از ما ناراحت هم شد یا نه.

تلمیذ: در اینجا بعضی‌ها هستند جهنم را بهتر می‌پسندند و می‌گویند که در جهنم ام‌کلثوم [خواننده مشهور مصری] هست ولی در بهشت هرچه پیرزن و پیرمرد و...!

استاد: بله، خلاصه جهنم اوضاعش [بهتر است] جهنم گرم‌تر است! خلاصه محفل گرمی است به او می‌خورد! (مزاح)

درهرصورت این‌طوری است دیگر اینها عوام هستند. گفت:

اگر به یکی از اینها بگویند که این حالی که برای انسان به‌واسطۀ یک انکشاف و یک مسئلۀ علمی پیدا می‌شود به‌مراتب از مسائل کذا [بالاتر است] اصلاً نمی‌فهمند که چه هست! اصلاً ادراکش نمی‌کنند که اصلاً چه اوضاعی هست. اینها اصلاً نمی‌فهمند لذا همین مقدار با آنها صحبت می‌شود و به همین کیفیت صحبت می‌شود.

مطالبی که در باب بهشت و جهنم در روایات وجود دارد به مقدار فهم مردم است

بسیاری از این روایات که در این زمینه هست به‌خاطر همین جهت آمده است. امام صادق یا امام باقر علیهما‌السّلام نمی‌توانند آن مطلبی را که به جابر بن یزید جُعفی می‌گویند را مثلاً به یک عرب بادیه‌نشینی که حالا از آن‌طرفِ یمن آمده است بگویند؛ نمی‌توانند یک مطلب علمی بگویند. حضرت یک چیز می‌گوید و او هم برای قوم و خویش‌هایش نقل می‌کند [و] پخش می‌شود که امام باقر این‌طور فرمودند.

تلمیذ: اینکه این حقیقت بیان نشده است آن‌وقت از نظر صدق و کذب چه می‌شود؟!