جلسه ۱۷۷

چون آنها به آن مسائل دسترسی نداشتند و یک چیزی هم بندگان خدا ادراک می‌کردند لذا به این کیفیت قضیه را بیان کردند. اما بالأخره آنها از نقطه‌نظر ربط حادث به قدیم، مسئلۀ معلولیت عالم مُلک نسبت به ملکوت و اینکه در آنجا علت جنبۀ سِعِی و کمالی دارد به معلول، پس این جنبۀ کمالیه باید جنبه‌های تجردی و اینها باشد. اینها تا حدودی به این مسائل رسیده بودند مخصوصاً افلاطون و اینها که می‌توانیم بگوییم: شاید مسائلی را هم مشاهده می‌کردند؛ شهود و کشف داشتند لذا آن حقایق را به این کیفیت بیان کردند. خدای ناکرده [کلام ما] موجب هتک حرمت آنها نباشد. بین قدما و متأخّرین از نقطه‌نظر بیان حقایق فرقی نمی‌کند منتها هر کسی یک‌طور مسئله را بیان می‌کند.

تلمیذ: مُثل افلاطونیه که فرمودید الآن هم،. ... این چگونه با مثل افلاطونی سازگار است که فرمودید الآن تمام جزئیات و تمام لوازم

استاد: الآن تمام جزئیات و همه هستند. اتفاقاً همین دو سه ‌شب پیش یک جا ـ همین جلسه‌های تهران ـ بودیم و افراد هم اهل اطلاع بودند که همین قضایا پیش آمد که این عالم که عالم تَدَرّج و عالم تغییر است کیفیت تحقق و ارتباطش با آن عالم که ثابت است، به چه نحو است؟!

زمان تنها سبب جهل ما نسبت به حوادث آینده

تمام جزئیات و اینها هستند؛ به‌نحو بروز و ظهورش برای ما هستند ولی اصل و حقیقتشان هست. مطلبی که در اینجا هست این است که اگر این قضیه را بتوانیم ـ حالا به‌نحو اجمال ـ هضم کنیم دیگر مسائل حل می‌شوند و آن اینکه آنچه که موجب جهل ما نسبت به حوادث آینده است فقط مسئلۀ زمان است، این موجب است. ببینید الآن شما می‌خواهید از خیابان اطلاع پیدا کنید، آنچه که موجب جهل ما نسبت به خیابان است همین دیوارهایی است که جلوی ما را تا خیابان گرفته‌اند. این یک دیوار آن یک دیوار آن یک دیوار؛ این دیوارها موجب جهل ما هستند. برای اینکه جهل برطرف بشود ناچاریم راهی را طی کنیم که این دیوارها را پشت سر بگذاریم کوچه‌ها را پشت سر بگذاریم تا جهل ما برطرف شود. حالا اگر این دیوارها را شما با یک بولدوزر خراب کردید تا چشم باز می‌کنید خیابان را می‌بینید درحالی‌که مسئله عوض نشده است بلکه فقط دیوارها برداشته شده‌اند؛ الآن همین چشم شما سر جایش هست و شما هم در اینجا نشسته‌اید و اطلاع دارید.