جلسه ۱۷۶

شرح آیۀ ﴿لَا يَعۡزُبُ عَنۡهُ مِثۡقَالُ ذَرَّةٖ﴾

قضیه این است.﴿لَا يَعۡزُبُ عَنۡهُ مِثۡقَالُ ذَرَّةٖ﴾¹ یعنی این، والاّ اگر ما برای خودِ زمان هم امر عدمی و وجودی قائل شویم که اشیاءِ حادثی بعداً نیست و عدم است، اگر عدم باشد خود خدا هم نمی‌تواند علم به عدم پیدا کند یعنی همین امر وجودی که دو سال دیگر ده سال دیگر صد سال دیگر اتفاق می‌افتد الآن عند صقع ربوبی هست، برای ما نیست. درست است؟! مثل اینکه شخصی این زمین که دارد می‌گردد را از اوّل تا آخر در مشت خود دارد یعنی کلاً به این گردش اشراف دارد، ما اشراف نداریم لذا باید همراه با زمین بگردیم تااینکه خبر از این نقطه پیدا کنیم خبر از آن نقطه پیدا کنیم خبر از نقطۀ دیگر پیدا کنیم. وقتی که ما می‌گردیم ستارۀ قطبی که الآن بالای سر ما هست بعد از دو ساعت محو می‌شود و کنار می‌رود و جایش را عوض می‌کند البته ستاره‌های دیگر جایشان را عوض می‌کنند ولی ستارۀ قطبی همیشه وجود دارد چون در آن منتها اِلیه سمت الرأس در ناحیۀ شمالی قرار گرفته است. ستاره‌های دیگر جای‌شان را عوض می‌کنند لذا در روز می‌بینیم این ستاره الآن در اینجا هست در شب در جای دیگر، در صبح جای دیگر. برای اینکه شما دارید می‌گردید جای آنها مثلاً دو ساعت بعد عوض می‌شود سه ساعت دیگر همین‌طور اما شخصی که بالا ایستاده و از بالا تمام این حرکات را دارد می‌بیند، تمام ستاره‌ها را دارد می‌بیند، دیگر برای او زمان مطرح نیست دیگر برای او گردش مطرح نیست.

منتفی بودن حدوث زمانی از نظر دهری

تلمیذ: پس حدوث زمانی خودبه‌خود منتفی می‌شود؟!

استاد: بله، حدوث زمانی از نقطه‌نظر دهری منتفی می‌شود و حدوث زمانی دهری اصلاً وجود ندارد ولی حدوث زمانی در عالم مُلک منتفی نمی‌شود.

الصوفیةُ مثلُ الشَّیخِ العَرَبی و أتباعُهُ ذا قائلة فَجَعَلوا الأعیانَ الثَّابتةَ اللازمةَ لِأسمائِهِ تَعالیٰ فی مَقامِ الوَاحدیة عِلمّه تَعالیٰ.²