جلسه ۱۷۲

تلمیذ: ما بیّنه را با رؤیت دوتا گرفتیم؟!

استاد: نه‌خیر بیّنه را با علم دوتا گرفتیم.

تلمیذ: چطور ما با عربستان یک روز تفاوت داریم بااینکه از نظر زمانی با آنها زیاد فاصله نداریم؟!

استاد: تفاوت یک روز از کجا آمده است؟!

تلمیذ: مثلاً آنها اعلام کرده‌اند که اینجا شب اوّل ماه است ما ماه را فردا شب می‌بینیم.

استاد: نه، خب فردا شب ببینیم، شب دوم ماه است.

تلمیذ: پس درست است؟!

استاد: بله، مگر اینکه یک مسئله ثابت شود که آن مسئله را هم باید در اینجا لحاظ کرد، برگشت این‌هم به عرفیت است؛ یک وقت این‌طور است که یک بلدی همیشه به‌نحوی است ... مثلاً ما ماه را می‌بینیم بعد عربستان می‌بیند، یک وقت عربستان می‌بیند بعد ما می‌بینیم اما یک وقت قضیه ‌طوری است که همیشه اوّل عربستان می‌بیند و ما اصلاً نمی‌بینیم. اگر این‌طور باشد باز در اینجا این قضیه پیدا می‌شود که برای ما حجیت ندارد. چرا ندارد؟! چون احکام روی خود ماه رفته است یعنی «صُوموا لِلرُّؤیة»¹ به خودِ ماه تعلق گرفته است پس باید زمینۀ برای تحقق چنین موضوعی در شهر ما باشد نه‌اینکه این زمینه نباشد. وقوع این قضیه عرفی در خارج است. آن‌وقت معمولاً یک ساعت خیلی تفاوت نمی‌کند. حالا عربستان که شما می‌گویید، آنجا ممکن است یک روز تفاوت پیدا کند ولی یک ساعت این‌طور نیست فرض کنید الآن مشهد ماه را می‌بیند ولی ماه دیگر کرمانشاه می‌بیند مثلاً ممکن است که کرمانشاه الآن اوّل دیده باشد و در ماه بعد مشهد اوّل ببیند یعنی جای اینها باهم عوض می‌شود [این اشکال ندارد] اما اگر قضیه یک‌طوری است که همیشه اوّل کرمانشاه می‌بیند و در آن موقع که کرمانشاه آن شب را می‌بیند اصلاً ماه در مشهد هیچ‌وقت دیده نمی‌شود، مشهد فردا شب است. باز اینها باعث می‌شود باهم اختلاف داشته باشند.

تلمیذ: پس اگر غالب و همیشگی باشد ملاک نیست؟

استاد: بله، غالب باشد ملاک نیست. یعنی گاهی اوقات این بلد زودتر می‌بیند گاهی آن بلد زودتر می‌بیند بیشتر این می‌بیند ... ولی اگر یک بلدی هست که همیشه جلوتر می‌بیند به‌نحوی‌که اصلاً بلد دیگر نمی‌بیند، ما در اینجا به‌دست می‌آوریم که از نظر عرفی بالأخره خود هر عرفی حضور ماه را برای خودش شب اوّل قرار می‌دهد. این حضور به این است که اینها گاهی اوقات جای‌شان را عوض کنند اوّل این، بعد آن و یا اوّل آن، بعد این. اما اگر من‌باب‌مثال عربستان هر ماه یک روز جلوتر ببیند و ما اصلاً نبینیم پس برای ما شهر داخل نشده است.