جلسه ۱۵۹

تلمیذ: پس برخوردش با هوا است.

استاد: بله، اما برخورد با اکسیژن نیست نه خود اکسیژن چون حالا در آنجاها به‌اصطلاح می‌گویند که اکسیژن نیست و بالأخره ماده هست و می‌گویند که آن صدا خیلی صدای زیادی است و چون فرکانسش بالاتر از حد توانایی گوش هست لذا گوش آن را اصلاً نمی‌گیرد. نه، این صدا منظور صداهایی است که گاهی پیدا می‌شوند در بعضی از روایات داریم. از رعدوبرق صداهایی که [از] آسمان می‌آید آنها مؤثر است گاهی اوقات اصلاً رعدوبرق نیست حالا خود رعدوبرق یک صدای مادی است ولیکن گاهی اوقات صداهایی که از آسمان می‌آید و اینها در یک موارد خاصی شاید بوده که این به‌جهت همین تأثیر قوای مجرده بر جرم است که ‌چنین صدایی از آنها به‌وجود می‌آید منتها بُروزَش در عالم طبیعت به این کیفیت پیدا می‌شود مانند ستون حنانه و آن ناله‌ای که کرده¹ و امثال‌ذلک از این قبیل است.

خطاب حضرت سجاد علیه‌السّلام به قمر دالّ بر ادراک و شعور آن

البته آن‌جهت هم که می‌خواستم بگویم، حالا بالإشاره عرض می‌کنم. در دعای حضرت سجاد علیه‌السّلام هم راجع به ماه در هنگام ظهور هلال داریم: «أیّها الخلقُ المطیع؛² ای قمری که مطیع هستی» و چه‌کاره هستی و تحت قدرت ارادۀ پروردگار به آن سیر و حرکت خودت ادامه می‌دهی و این حرف‌ها که از آنها استفاده می‌شود که اصلاً این قمر خودش دارای شعور است خودش دارای ادراک است.

تلمیذ: اختیار هم هست؟!

استاد: بله، اختیار هست، تمام اینها دارای اختیار هستند و با اختیار خودشان تسلیم امر پروردگار هستند. ما خیال کردیم خودمان گل سر سبد همۀ عالم هستیم!

تلمیذ: اگر اختیار نباشد این اطاعت در آنجا فرض ندارد.

استاد: بله، اطاعت به معنای اطاعت تکوینی هم حتی نیست بلکه یک اطاعتی است که با اختیار و امثال‌ذلک انجام می‌گیرد.

تلمیذ: پس دراین‌صورت منافات با وحدت عالم دارد. تخلف هم امکان دارد؟!

عدم منافات عصمت با اختیار و اراده