جلسه ۱۵۸

امورات نسبی، امور اعتباری انتزاعی

حالا صحبت من این است که شما آن امر وجودی خارج از خود اجزاء را به من نشان دهید که اسم آن را وضع بگذاریم، چیزی نیست، این نسبی است؛ امورات نسبی امور اعتباری انتزاعی هستند، تخیلی نیستند و مابإزاء دارند یعنی منشأ انتزاع در خارج دارند ولی در خارج چیزی غیر از خود آن ذات وجود ندارد، این از آن انتزاع و اعتبار می‌شود.

أُبوّت و بنوّت غیر از عمرو و زید چیز دیگری نیست تااینکه شما غیر از این عمرو یک أبوّتی را بر این بار کنید، نه روی پیشانی او نوشته است که او أب است، نه روی دماغش نوشته است، نه روی گوشش نوشته است، هیچ، شاید اگر شما صد سال هم به این بندۀ خدا نگاه کنید هیچ أُبوّتی هم به‌نظر شما نیاید که مثلاً حالا کجای او أب است، کجای او ابن است! هیچ نمی‌آید. چیزی که از او می‌آید این است که فرض کنید حیوان ناطق است و خصوصیات یا چیزی دارد اما عنوان أبوّت و امثال‌ذلک عنواناتی است که جنبۀ نسبی دارند؛ جنبۀ نسبی یعنی وجودی غیر از وجود خود او نیست، اینها انتزاع است ولی کمّ و کیف ...

تلمیذ: گرچه می‌شود انتزاع کرد ولی باید چیزی باشد که این را انتزاع بکند ...

استاد: ما این را به‌خاطر ملابسات و قرائن انتزاع می‌کنیم مثلاً چون این شخص یک ‌وقت دسته‌گلی به آب داده است و کاری کرده است، حالا که کاری کرده است و این‌هم دارد درمی‌آید (به دنیا می‌آید) به‌خاطر این قضایایی که قبلاً بوده است ما به او أب می‌گوییم! اما این به این چه مربوط است؟! این شخص الآن همین است، دست و ...

تلمیذ: الآن مکان مسئله‌ساز شده است که در طبیعت مطرح است که عدم تناهی کل عالم وجود یعنی عالم جسمیّت و اثبات همین مسئله را می‌کنند که شما می‌فرمایید، مثالی هم قُدما می‌زنند که اگر انسان برود در آن نقطۀ أعلای عالم وجود ماده بایستد، مثلاً کره‌ای باشد که در آنجا هیچ کره‌ای نباشد بالای آن کره بایستد دستش را دراز کند، آیا دوباره جایی هست که دستش را دراز کند؟