جلسه ۱۴۹
56. غرر في العلم
جلسه ۱۴۹
توضیحات:
56. غرر في العلم
جلسه ۱۴۹
5ذو مراتب بودن تجرد نفس
این مراتب تجرد نفس است که به‌هراندازه که انسان تجردش بیشتر شود لطافت این صور بیشتر و ظریف‌تر و دقیق‌تر می‌شود، به حدّی که دیگر حتی صورت هم ندارد. یعنی فرض کنید اگر بخواهید حادثه‌ای را ببینید اوّل با چشم خودتان می‌بینید؛ منبابمثال گرگی می‌آید و گوسفندی را پاره می‌کند، این را با چشم خودتان می‌بینید، این در مرحلۀ مادون تجرد است یعنی شما از این پایین‌تر ندارید و دیگر دارید می‌بینید. یک‌وقت همین را شما در خواب می‌بینید یعنی آن حالت درندگی را در گرگ می‌بینید که به این [گوسفند] حمله می‌کند و او را از بین می‌برد، در این صورت، این ماده ندارد و فقط صورت محض است. گاهی اوقات شما فقط شبحی را می‌بینید یعنی همین حالت را می‌بینید که گرگ آمده و این حیوان را ازبین برده است بدون اینکه آن صورت کاملاً ظاهر باشد، در واقع می‌بینید که این گوسفند هست حتی ادراک واقعۀ خارجی آن را هم می‌کنید ـ دیگر از اینجا مسئله مقداری غیر مأنوس می‌شود ـ ولکن خود آن صورت حیوانِ به‌خصوص را با این کیفیت ظاهر نمی‌بینید. یک مرتبه از این بالاتر این است که احساس می‌کنید این قضیه اتفاق خواهد افتاد بدون اینکه صورت گرگ و گوسفندی را ببینید ولی درعین‌حال اگر به شما نشان بدهند می‌گویید که این همان گرگی است که من دیدم و این همان گوسفند است، این حتی صورت ندارد.
همۀ اینها مراتب نزول است؛ من این را می‌خواهم بگویم که تمام اینها مراتب نزول است بعد از این بالاتر شما فقط آنچه را که می‌بینید نزول مقام جمعیت تمام حوادث در عالم است، آن را شما مشاهده می‌کنید که همه در یک جا جمع هستند که تازه این لوح محو و اثبات می‌شود.
از این بالاتر که لوح محفوظ است این است که شما به‌نحو اجمال تمام وقایع، خصوصیات، صفات، اعراض، اسماء و ذوات که در این عالم ـ چه عالم مجرد و چه عالم ماده ـ حاکم است همۀ آنها را در مقام اجمال مشاهده می‌کنید، بعد وقتی که به آنجا توجه کردید همان مقام اجمال را می‌توانید یکی‌یکی تفصیل بدهید، همان‌طور که الآن در ذهن خودمان معلوماتی داریم و ما چیزهایی می‌دانیم که اینها در مقام اجمال هستند و اگر بخواهیم مرور کنیم یکی‌یکی اینها را به ظهور می‌آوریم در آنجا هم تمام اینها به مقام اجمال می‌رسند، دیگر آن مقام کلیت و مقام بهاء است که در آن صورت دیگر در آنجا هیچ تفصیلی وجود ندارد و تعیّن تفصیلیه وجود ندارد بلکه در عین تحقق خارجی اشیاء، در آنجا به تمام این اشیاء علم اجمالی هست نه‌اینکه اجمال بالقوه باشد، نه! اجمال فعلی هست یعنی همۀ اینها مندمج شده‌اند. مثل اینکه ما برنامه‌ای در کامپیوتر داریم که یک‌وقت چیزهایی هست که همین‌طور ظاهر و آشکار است و می‌گویند که این فایل‌هایی است که تمام حروف و تمام خصوصیات با همدیگر جداجدا و مبوّب هستند اما یک‌وقت این فایل‌ها را به‌هم فشرده می‌کنند یعنی در همدیگر [ادغام] می‌کنند و چنان در همدیگر می‌کوبند که منبابمثال این کتابی که باید در یک دیسک این‌قدری جا بگیرد در یک‌چهارم دیسک این‌قدری جا می‌دهند، همین‌طوری اگر در کامپیوتر بگذارید هیچ پیدا نیست به‌خاطر اینکه همه فشرده است و دیگر کمپلت شده است و شما باید با دستورهایی این را باز کنید و پخش کنید و بعد تازه در صفحه بیاورید و تماشا کنید، آن مقام فشردگی است؛ نه‌اینکه نیست، همه هست ولی فشرده است و آنجا را مقام اجمال می‌گویند، مقام تفصیل مقام پایین‌تر است.