جلسه ۱۳۵

علم و حیات و قدرت از لوازم انتزاعیۀ وجود

این سه صفت، صفت اصلیه هستند که از آنها به اسم تلقّی می‌کنند؛ اسامی ذات؛ اسم حی و قادر و قدیر و اسم علیم، بعد صفات دیگر که خالقیت و رحمانیت و امثال‌ذلک باشد از این سه صفت تراوش پیدا می‌کنند و به‌وجود می‌آیند لهذا خود این علم و حیات و قدرت از لوازم انتزاعیۀ وجود هستند.

تمام ذرات عالم دارای علم و حیات و قدرت

وجود بحت و بسیط یک لازمۀ ذاتی دارد که لاینفک عنها است که علم و حیات و قدرت می‌باشد پس در هر چیزی از عالم که وجود پیدا می‌کند چون از آن وجود حصّه‌ای دارد، از علم و حیات و قدرت هم‌ حصّه‌ای دارد پس تمام ذرات عالم در مسیر خودشان دارای علم، حیات، قدرت و شعور هستند. درست شد؟! حالا که دارای علم، حیات، قدرت و شعور شدند پس در هر جزئی از جزئیات این عالم ادراک و شعور برای رسیدن به یک هدف و کمال وجود دارد که در ذات آن نهفته است ولکن اطلاع بر این قضیه نیاز به کشف شهودی دارد اما برهانش همین است؛ برهانش این است که هرچه که در عالم وجود پیدا می‌کند مظهر آن وجود بسیط هستند و چون علم و حیات و قدرت لازمۀ وجود بما هو وجود است پس مرحلۀ نازلۀ آن وجود نمی‌تواند از لوازم ذاتی خودش منفک باشد و نداشته باشد. روی این حساب هر چیزی در عالم دارای علم و حیات و قدرت است و با علم و حیات و قدرت است که فعل را انجام می‌دهد منتها اینکه شما در اینجا می‌بینید الآن تمام اینها تحت تسخیر انسان هستند ﴿سُبۡحَٰنَ ٱلَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُۥ مُقۡرِنِينَ﴾¹ با علم و حیات و قدرت فاعل بالتّسخیر برای ما شده‌اند و با علم و حیات و قدرت فاعل بالتّسخیر برای وجود دیگری می‌شوند اگر قرار باشد که مشیت الهی بر عدم تحقّق فعلیت یک قوه‌ای باشد، آن شیء فاعل بالتّسخیر نخواهد شد بنابراین اینکه می‌بینید مثلاً این کارد الآن دارد این سیب را می‌بُرد این کارد دارد با شعور این کار را انجام می‌دهد اگر مشیت الهی نباشد این کارد هم سر باز می‌زند.