جلسه ۱۲۶

بنابراین هر حرکت قسری که شما مشاهده کنید این قانون القَسْر لا یدوم در نظامات اجتماعی می‌آید، در نظام خانوادگی می‌آید، در اعمال و ارتباطات شخصی انسان می‌آید. تمام اینها هم به‌جهت این است که هر فاعلی در فعلی که دارد انجام می‌دهد اگر موافق با طبعش نباشد حتماً یک ‌جهتی بوده که الآن این فاعل دارد این کار را انجام می‌دهد اگر آن ‌جهت برداشته شود این فاعل هم کنار می‌زند. در واقع تا وقتی که آن‌ جهت هست، این را نگه می‌دارد. حالا فرض کنید بعضی خانواده‌ها هستند که اصلاً بنای خانواده بر احترام است یعنی چرا مرد زن را طلاق نمی‌دهد؟! برای اینکه رعایت مسائل خانوادگی را می‌کند رعایت جهات خانوادگی را می‌کند اما تا آن مورد برداشته می‌شود، می‌گوید: خداحافظ شما! این خانواده نمی‌تواند دوام داشته باشد و امثال‌ذلک.

تلمیذ: حرکت بالقسر هم به بالطبع برگردد؛ این حرکت بالقسر بالأخره به حرکت بالطبع برمی‌گردد. در امور تربیت، کسی که با زور و فشار تربیت می‌کند، ممکن است طبع طرف هم عوض بشود ...

استاد: نه، اصلاً خود بالقسر ماهیتاً با بالطبع فرق می‌کند. بله، ممکن است یکی تبدیل به دیگری بشود. همان‌طور ممکن است بالطبع تبدیل به بالقسر بشود فرض کنید دو نفر با همدیگر هستند و هستند بعد یک‌دفعه این حرکت طبعی خودشان تبدیل به یک حرکت قسری می‌شود حالاتی کم‌کم در آنها پیدا می‌شود که اگر آن حرکت طبعی نبود، قسری هم نبود؛ از اوّل باهم زندگی نمی‌کردند. اینکه باهم‌ زندگی می‌کنند و روز اوّل می‌گویند که ما همدیگر را درک کردیم، چرا دو ماه دیگر همدیگر را دَک می‌کنید؟! حرف «راء» این «درک» کجا رفت؟! به‌خاطر این است که این حرکتی که در این دو ماه بوده موافق با طبع بوده ولی مسئله‌ای مخفی و در کمون بوده است که این حرکت طبعی جلوی آن را می‌گرفته و اجازه نمی‌داده خودش را نشان بدهد. تا وقتی که این دو باهم داغ هستند آن مسائل آشکار نمی‌شود اما همین‌که این حرکت طبعی کار خودش را انجام داد آن مسائل یکی‌یکی آشکار می‌شوند. می‌گوید که تو فلان هستی، تو با من آن‌طور رفتار کردی و ... ! خب تا حالا هم این آقا همین‌طور بود! می‌گوید: نه!