جلسه ۱۲۴

مثل حمل «زیدٌ عادلٌ» یا «زیدٌ عدلٌ» به معنای ذوهو است.

تلمیذ: این کلامی که افلاطون نسبت می‌دهند: اراده ... طبیعة

استاد: طبیعت در اینجا به معنای حقیقت و واقعیت است؛ یعنی اگر با اراده‌ات خودت را از این دنیا جدا کردی و میراندی، طبیعت و حیات همیشگی پیدا می‌کنی و حقیقتت همیشه زنده می‌ماند.

مقایسۀ مقام سلمان و مقداد

برتری سلمان بر مقداد

تلمیذ: یک بحثی در رابطه با سلمان و مقداد بود. نوعاً استفاده می‌شود که مقام سلمان از بقیه بالاتر بوده است اما بعضی از روایات دلالت بر استقامت بیشتر مقداد می‌کنند. کسی که هیچ‌ شک و شبهه‌ای بعد از پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم پیدا نکرد فقط مقداد بود حتی سلمان هم یک شبهه‌ای مثلاً شبهةٌمایی پیدا کرد.

استاد: نه، در روایات نسبت به سلمان جنبۀ شبهه نداریم یا من ندیده‌ام. ببینید خصوصیت مقداد یک خصوصیتی بوده که با سلمان فرق می‌کرد. سوسمارها را دیده‌اید؟! یک سوسمارهای بزرگی هستند بعضی از چیزها را مثال می‌زنند که فلانی مثل سوسمار می‌ماند. یا می‌گویند که کینۀ فلانی مثل شتر می‌ماند یعنی اگر کینۀ شخصی را به‌دل بگیرد امکان ندارد این کینه از دلش بیرون بیاید تااینکه خلاصه زهرش را بریزد! یا سوسمارهایی هستند که وقتی یکی را دنبال می‌کنند تا داغانش نکنند رهایش نمی‌کنند! می‌گویند که کنار دجله و سامرا این سوسمارها هستند! می‌گویند که یک باغبانی مشغول کار بوده در همان لحظه یک سوسماری بیرون می‌آید و او همان دقیقه بیلش را در دهان سوسمار فرو می‌کند. این سوسمار این بیل را گاز می‌گیرد و او را می‌کِشاند. هر کاری می‌کند این بیل را رها نمی‌کند تااینکه داخل آب می‌کِشاند و بیل را هم با خودش می‌بَرد. لذا تشبیه می‌کنند و می‌گویند که فلانی [از جهت] سِفتی و ... مثل سوسمار است! آقای حدّاد ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ می‌فرمودند که بعضی‌ها این‌قدر سخت هستند که آدم نمی‌تواند کاری با آنها انجام دهد؛ حرفی در سرشان [بیندازد] چنان در نفس خودشان سخت هستند که مثل عُمر می‌مانند! جدّاً مثل عمر! هرچه به آنها می‌گویید سفت ایستاده‌اند! ایشان اینها را به سوسمار تشبیه می‌کردند؛ سوسمارهای دجله! نفوس تفاوت پیدا می‌کنند بعضی‌ها خیلی سفت هستند و آنچه که می‌فهمند ولو باطل دیگر امکان تغییرش نیست؛ ولو باطل بفهمند و هیچ‌کاری نمی‌شود کرد! مرحوم آقا¹ ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ نسبت به آقای سبزواری یک تعبیری داشتند؛ ایشان می‌فرمودند که آقای سبزواری وقتی که اراده برای یک مسئله می‌کرد اگر کوه‌ها به لرزه درمی‌آمد ایشان از آن تصمیمش برنمی‌گشت! یعنی چنان تصمیمی می‌گرفت که دیگر هیچ‌چیزی نمی‌توانست آن را عوض کند! درحالی‌که آقای سبزواری کارش این‌طور نبود که فلان، خب درهرصورت راهی رفته بود. این خصوصیات نفسانی هست و دلالت بر حُسن نمی‌کند. خصوصیات هر کسی متفاوت است.