جلسه ۱۲۰

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

بیان سه قول در کیفیت ترکیب

مرحوم حاجی در کیفیت ترکیب سه قول را فرمودند:

ـ قول اوّل اینکه اجزاء این کل از جنس و فصل مرکب شده‌اند و این جنس و فصل در وجود خارجی هم با وجود اتحاد دارند و هم خودش در وجود خارجی متحد است یعنی دیگر در وجود خارجی نه جنسی می‌ماند و نه فصلی، همان‌طوری‌که وجود اینها هم مرکب از جنس و فصل نیست. این یک قول بود که مردود است.

ـ قول دوم این بود که متعدد است ولی ـ تعددش ـ یا عقلاً متعدد است و در خارج یکی است به این معنا که آنچه جعل به آن تعلّق گرفته است وجود می‌باشد اما در خارج، ماده و صورت وجود دارد و این وجود ماده و صورت نه به‌عنوان تعدد بلکه به‌عنوان وحدت در یک مظهر و در یک شیء تجلّی می‌کند.

ـ قول سوم اینکه در خارج هم دو شیء داریم؛ یک وجود مادی داریم و یک وجود صوری پس گرچه ما یک چیز می‌بینیم ولی غلط است و در واقع دو چیز است اما ما یک چیز می‌بینیم؛ اگر چشم بصیرت و باطنمان باز شود ما در واقع اشیاء را دو چیز می‌بینیم. ایشان می‌فرمایند: این قول غلط است به‌خاطر اینکه آن هوهویت و وحدت ازبین می‌رود شما نمی‌توانید دیگر ماده را بر صورت حمل کنید و صورت را بر ماده حمل کنید و همین‌طور ماده را بر مجموع حمل کنید، پس این وحدت کجا است؟! اینکه شما می‌گویید: «این انسان است» این اشاره ـ «هذا» ـ به چه چیزی می‌خورد؟ آیا به ماده می‌خورد یا به ‌صورت؟! شما باید یک وحدتی داشته باشید تا اشارۀ شما به آن تعلّق بگیرد، آن وحدت چیست؟! دیگر وحدتی در کار نیست بنابراین فقط قول دوم می‌ماند.