جلسه ۱۱۳

تلمیذ: این نشان می‌دهد که ممکن است وحدت داشته باشند، یعنی بعضی از «لِمَ ‌هو»ها همان «ما هو» است، جایگزین که نشده است؟

استاد: بله این هم همین را می‌گوید. یعنی در واقع در اینجا علت با هویّت و ماهیت یک شیء، یک چیز است، فرقی نمی‌کند؛ چه شما با «ما هو» سؤال کنید یا با «لِمَ هو» سؤال کنید. بعد ایشان می‌گوید که ما مثال دیگری می‌زنیم که هم «ما هو»، هم «هو» و هم «لِمَ هو» در آن‌ وحدت دارند و آن وجود شخیصِ مستفاض و مفاضِ سرکارِ فیض‌آثار است که اگر ما بخواهیم به خود اصلِ وجود شما نگاه کنیم ـ نه ماهیت نه خود وجود متعیّن ـ که هیچ شیئی در آن نیست، در این‌صورت اگر بگوییم که وجود جناب آقای شیخ فلان حقیقتش چیست؟ حقیقت ایشان را کسی ادراک نمی‌کند چون در این‌صورت ما داریم از وجود سؤال می‌کنیم و وجود هم تعریفی ندارد، بنابراین این وجود عبارت است از یک وجود متعیّن، یعنی از تحقق خارجی جواب می‌دهیم و بعد می‌گوییم که چطور این وجود و این قِسم پیدا شد؟ شما در جواب می‌گویید که ـ از جهت «لِم» ـ به‌خاطر اینکه علل فاعلیۀ وجودِ منبسط متعیّن شد و بعد ظهور این وجود محدود تحقق پیدا کرد. بنابراین ما هم از این وجودی یعنی به‌اصطلاح «در وجود من» که همان عبارت است از تقیّد وجود منبسط که صرف‌نظر از ماهیتِ این وجود است و فقط به خود تعیّن خارجی نگاه می‌کنیم، اگر از حقیقت آن سؤال شود، عین وجود خارجی است و علت تحقق آن همان وجود منبسط است. یعنی در این‌صورت ما از «ما هُوَ»، «هل هُوَ» ـ «هَل هُوَ موجودٌ» ـ و «لِمَ هو» به‌ وجود جواب می‌دهیم. برای چه به‌وجود آمد؟ به‌خاطر خود وجود، چون وجود علت فاعلی است.

بنابراین در اینجا هر سه مطلب با یک وجود پاسخ داده می‌شود؛ هم هویّت خارجی؛ این چیست؟ این وجود است. ماهیت چیست؟ ماهیتی در کار نیست، همین وجود خارجی است هویّت این وجود مفاض و مفیض به دیگران است. سؤال از خود هل صحیح است که می‌گوییم: آیا موجود است؟ بله! شاخه شمشاد وجود دارد، از لمّیت آن هم بخواهیم سؤال کنیم می‌گوییم که چطور به‌وجود آمد؟ مشیّت علت فاعلی بود که خود وجود منبسط است باز در این‌صورت هر سه یکی است. این مطلب هم تمام شد.