جلسه ۱۱۰

ایشان این قوا را به قوۀ فاعله که اشیاء مختلف را انجام می‌دهد و به قوۀ فاعله که یک شی‌ء واحد را فقط انجام می‌دهد تقسیم می‌کنند؛ نار فقط سوزندگی را انجام می‌دهد و کار دیگری نمی‌کند و همین‌طور ایشان تقسیماتی می‌کنند تا به جایی می‌رسد که نمی‌دانم تمام کنیم یا نه.

درهرصورت بحثی تحت‌‌اللفظی است و آن بحث قوه و فعلی که می‌آید و خیلی مهم است که چطور آن هیولای مبهمه صورت می‌گیرد و به فعلیت تبدیل می‌شود و انضمام فعل با آن است و اینکه آیا آن قوه در حرکت است یا ممکن است در حرکت جوهری پیدا شود یا ممکن است در صورت‌پذیری وجود پیدا شود، بحث خیلی مفصلی است یعنی اگر بخواهیم راجع ‌به آن قوه و فعل صحبت کنیم یک ماه طول می‌کشد.

حالا بخوانیم تا ببینیم چه می‌شود البته بحث‌های بعدی ما به قوه و فعل خیلی مربوط نیست اگر بخواهید این بحث را تمام کنیم بعد راجع‌ به هر کدام از اینها بحث جداگانه‌ای داریم پس حالا فعلاً همین را بحث کنیم.

الفَریدة ُالرابعةُ فی الفِعلِ و القُوةِ. ¹

غُررٌ فی أقسامِهما:

عَلی صُنوفِ قوةٌ قَد وَرَدَت نَذکُرُ بَعضَها الذی هُو أکثرُ تَداولاً بَینَهم.

مِنها الصِنفُ الذی هُو مُقابلُ الفعلِ ثَبَتَ کَما یُقالُ الهَیولی أمرٌ بِالقوةِ.²

بعضی از آنها را ذکر می‌کنیم که تداولش بیشتر است؛ یکی از آنها صنفی است که مقابل فعل است [همان‌گونه که گفته می‌شود] هیولا امر بالقوه‌ای است.

قوه در مقابل فعل، مثل قوه‌ای که نطفه برای پذیرش انسان شدن دارد، خیلی از صورت‌های انسانی...

تعریف هیولا

هیولا عبارت از مادة‌المواد است که یک امر بالقوه‌ است چون خود هیولا یعنی ماده‌ای سیلانی در تمام این صور که آن هیولا اصلاً بدون صورت وجود ندارد، این [هیولا] بالقوه است که به‌واسطۀ صورت فعلیت پیدا می‌کند.

کَذا منها الصِّنفُ الذی یُقابلُ الضعفَ کَما یُقالُ الواجبُ تَعالیٰ فوقَ ما لا یَتَناهَی قوةً. ³