جلسه ۱۰۳

و هذا الاصطلاحُ أخذتها مِن الکلامِ الإلهی: ﴿إِنۡ هِيَ إِلَّآ أَسۡمَآءٞ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٍ﴾ و مِن کَلامِ أمیرِ المؤمنین و سَید الموحدین علی علیه السّلام: «توحیدُه تمییزُه عن خَلقِه» و حُکمُ التَّمییزِ بَینونَةُ صفةٍ لا بینونةُ عُزلَةٍ.¹

کمال اخلاص این است که همۀ صفات از خدا نفی شود و من این اصطلاح حادث اسمی را از کلام الهی گرفته‌ام که فرموده است: ﴿إِنۡ هِيَ إِلَّآ أَسۡمَآءٞ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ بِهَا مِن سُلۡطَٰنٍ﴾؛ «اینها اسامی‌ای هستند که شما و آبائتان این اسامی را قرار می‌دهید که خدا چنین اسامی را خلق نکرده است، همۀ اینها اسامی هستند و من بالاتر از اسامی هستم». و از کلام امیرالمؤمنین سیدالوصییّن علیه‌السّلام که فرمودند: «توحید پروردگار عبارت است از تمییز خداوند از خلقش، اینکه انسان بین او و خلقش تمییز قائل شود» (البته تمییز مرتبه‌ای) و حکم تمییز این نیست که خدا را یک طرف بگذاریم و خلقش را طرف دیگر بگذاریم. حکم تمییز بینونت صفت است یعنی از نقطه‌نظر صفت بین اینها تمییز بگذارید نه از نقطه‌نظر تمییز انفکاکی و عزلی.

بینونت عزله نیست بلکه بینونت صفت است، او علت است و شما معلول هستید، او قادر است و شما مقدور هستید و مقدور جدای از قادر نیست و معلول جدای از علت نیست.

تنها فرق ما با پروردگار

پس ما با پروردگار فقط از نقطه‌نظر صفت فرق می‌کنیم والاّ هیچ فرقی با خدا نداریم ابداً، بیخود برای ما پز نده که ما هیچ‌گونه فرقی با خدا نداریم!! فقط او علت و ما معلول هستیم و علت و معلول هم اصلاً انتزاعی است آقا ولش کن، هیچی!! آن‌هم یک امر انتزاعی و مرتبه‌ای است!!

کَما قُلنا تَباینُ الوصفیِّ لا التَّباینُ العَزْلی أثَرْ أیْ رُوی مِمَّن لِعقلٍ کَأبینا لِلبَشَرِ أیْ مِمَّن عَقلُه فی التّأصُّلِ و الکلیةِ بِالنسبةِ إلی العقولِ فی الفرعیةِ و الجزئیةِ کَأبینا آدمَ علیه السّلام بِالنسبةِ إلی الأجسادِ البَشَریةِ. فَهوُ صلوات الله علیه أبو العقولِ و الأرواحِ کما أنَّ آدمَ علیهِ السَّلامُ أبو الأجسادِ و الأشباحِ. وَ نعم ما قیل: