جلسه ۹۷

تعریف قدیم زمانی

حالا این غیر یا قرین خودش است یا اینکه علت خودش است یا اینکه معنای آن غیر «عدم» است، فرقی نمی‌کند یعنی ما غیر را توسعه می‌دهیم و هر چیزی که مسبوق به «غیرخودش» نباشد یعنی تا هرجایی که تصور این شیء می‌شود چیزی بر او سبقت نگرفته است، این قدیم زمانی می‌شود.

تعریف حدوث زمانی

بناءًعلیٰ‌هذا، حدوث زمانی عبارت است از مسبوقیت به غیر، به عدم، به علت؛ به علتی که در زمان است [یعنی] آن علت در زمانی بوده و این نبوده است و همین‌طور قدیم زمانی آن شیئی است که مسبوق به غیر و مسبوق به عدم مقابل نیست.

تعریف قدیم و جدید اضافی

این حقیقی بود. یک عدم و قدم و حدوثی هم داریم که این را اضافی می‌گویند؛ اضافی همان است که مردم می‌گویند، مردم به هر چیز جدیدی حادث می‌گویند، این لیوانی که قبلاً نبود و بعد کارخانه این لیوان را درست کرد به این حادث می‌گویند، قدیم نسبت به این گفته می‌شود یعنی «کَوْنی» که آن «کَون» زماناً مقدّم بر این «کَون» است، فرض کنید ظروفی که در یک منزل هستند و از قدیم‌الأیام مثلاً از زمان ناصرالدّین شاه این ظروف بوده‌اند، می‌گویند که آقا این ظروف برای خیلی قدیم است، یا فرض کنید این کتاب‌هایی که طبع حجری است، می‌گویند که آقا این کتاب‌ها، کتاب‌های قدیم است، می‌گویند که کتب قدیمه می‌خریم و می‌فروشیم، کتب جدید آن کتبی است که طبع جدید شده است. حالا اگر صد سال بگذرد و کتاب‌هایی به یک صورت و شکلی بیایند، همین کتاب‌هایی که الآن طبع شده‌اند نسبت به آنها کتب قدیمه می‌شوند.

راجع به پدربزرگ می‌گویند که این آدم «قدیمی» است و نسبت به نوه و نتیجه و امثالهم که حادث و جدید هستند از قدما است. این قدیم و جدید اضافی است که ما با او کاری نداریم، این یک مسئلۀ مردمی و عرفی و امثال‌ذلک است.