جلسه ۸۰

لذا می‌گویند که معروض از نقطه‌نظر وجود خودش نیاز به عوارض دارد ولی صحبت در جهت ترتّب است، کدام‌یک بر دیگری مترتّب است؟ صحبت در آن است، آیا عرض مترتّب بر موضوع خودش است یا موضوع مترتّب بر عرض است؟ والاّ در اینکه هر دو نیاز به همدیگر دارند و هر دو احتیاج به همدیگر دارند شکی نیست؛ هم ماده نیاز به صورت دارد و هم صورت نیاز به ماده دارد؛ مادۀ بدون صورت ما نداریم و صورت بدون ماده هم ما نداریم، هر دو از نقطه‌نظر وجود خارجی نیاز به همدیگر دارند منتها صحبت در این است که کدام بر دیگری ترتّب دارد، آیا این بر آن ترتّب دارد یا آن بر این ترتّب دارد؟ لذا می‌گویند: ماده هیولاست و هیولا در قوام خودش نیاز به صورت دارد، در خود اصل قوام خودش نیاز به صورت دارد ولی صورت از نقطه‌نظر تحقق خارجی نیاز به ماده دارد چون در خارج صورت بدون ماده معنا ندارد مترتب باشد.

روی این حساب ما آنچه را که در جعل مرکب می‌دانیم چیزی نیست مگر تغییر فاعل و جاعل در خود آن موضوع، خود آن موضوع را تغییر می‌دهد پس یک جعل بیشتر نیست یعنی ما در جعل مرکب یک جعل داشتیم که از خود موضوع فارغ شدیم که آن جعل بسیط و بالذات بود، فرض کنید آن جعل ذاتاً به وجود آن ماهیت تعلق گرفته بود، حالا دوباره جاعل می‌آید در آن چیزی را که درست کرده شروع به دست‌کاری کردن می‌کند، مثلاً اول جاعل می‌آید یک پلاستیک درست می‌کند و در اینجا می‌گذارد این جعل اول می‌شود و جعل بالذات، ذاتاً وجود به آن تعلق گرفته و بسیط هم هست پلاستیک را درست کرده حالا پلاستیک را برمی‌دارد کج می‌کند، راست می‌کند، برایش گوش درست می‌کند، برایش دندان درست می‌کند و مو می‌گذارد تبدیل به یک عروسک می‌کند این را جعل مرکب می‌گوییم. در جعل مرکب یک چیز را از خارج نمی‌آورد که روی این پلاستیک بچسباند بلکه خود این پلاستیک را می‌چرخاند، حرکت به آن می‌دهد، گوش، پا، زبان، دست و امثال‌ذلک می‌دهد این جعل مرکب می‌شود.