جلسه ۷۴

حُکمُ الأمثالِ فی ما یَجوزُ و فی ما لایَجوزُ واحِد دلیل جواز اعادۀ معدوم در مراتب بعدی

در این‌صورت اگر قرار باشد دوباره همان را بیاورد باید بتواند برای مرتبۀ سوم هم همان را بیاورد، می‌گوییم که باید بتواند همین‌طور در دفعات دیگر هم همان را بیاورد، چون در این‌صورت دیگر اشکالی ندارد که یک شیء را الآن به‌وجود بیاورد و بعد همان شیء را در دقیقۀ بعد به‌وجود بیاورد. پس می‌گوییم که اگر می‌تواند در مرتبۀ اول دو وجود را کنار همدیگر بگذارد باید بتواند در مرتبه‌های بعدی هم این وجود را به‌وجود بیاورد؛ چون حُکمُ الأمثالِ فی ما یَجوزُ و فی ما لایَجوزُ واحِد است. پس اینکه شما می‌گویید شیئی که وجود پیدا کرد برای بار دوم نمی‌تواند وجود پیدا بکند معنی ندارد، چه دلیلی برای این حرفی که می‌زنید دارید؟ می‌گوییم که امتناع این مسئله از کجا آمده است؟ شما می‌گویید ممتنع است که این سلسلۀ وجود، شیئی که الآن دوباره وجود پیدا کرده است را در یک سال بعد متحقّق بکند یعنی دوباره نمی‌توان آن را متحقّق کرد، می‌گوییم چرا نمی‌شود؟

پس به همان ملاکی که شما توانستید همان امر معدوم را در مرتبۀ اول بیاورید، به همان ملاک امکان دارد که امر معدوم برای بار دوم و سوم هم معاد شود یعنی همان دوباره به‌وجود بیاید، چون شما مسئلۀ زمان را از اینجا کنار بردید و گفتید که آن چیزی را که ما برمی‌گردانیم خود شیء است نه زمان آن، چون زمان آن شیء مالِ خودش است، ما خود آن شیء را برمی‌گردانیم. ـ حالا بگذریم از اینکه در تمام اینها اشکال است ـ اگر خود آن را برمی‌گردانید و می‌گویید که یک شیء واحد در دو زمان وجود پیدا می‌کند، پس بگویید که یک شیء واحد در سه زمان وجود پیدا می‌کند، چه فرقی می‌کند؟! شما که زمان را از این قضیّه حذف می‌کنید و می‌گویید که ما زمان یک سال پیش را برنمی‌گردانیم بلکه زید را از داخل آن زمان برمی‌داریم و یک‌دفعه داخل این زمان می‌اندازیم، برای سه زمان هم همین را بگویید. درحالی‌که به این، طفره می‌گویند.