جلسه ۷۴

جواز اعادۀ معدوم در مراتب بعدی لازمۀ جواز اعادۀ معدوم در مرتبۀ اول

حالا اگر یک موجودی در زمانی بود و فانی شد و در سال بعد همان شیء دوباره وجود پیدا کرد یعنی آن وجود اول، استینافِ وجود پیدا کرد؛ در این‌صورت به همان ملاکی که این شیء معدوم در اینجا استیناف پیدا کرده است باید مانند او هم بتواند استیناف پیدا بکند، باید ده تا مثلاً او هم بتواند استیناف پیدا بکند؛ به‌خاطراینکه وقتی شیئی از بین رفته است و خود همان شیء در مرتبۀ بعد حاصل می‌شود می‌گوییم که چرا یک مرتبه حاصل بشود؟! می‌تواند دو مرتبه حاصل بشود، ده مرتبه حاصل بشود، چون آن وحدتی که راسم تعیّن و تکیّف در آن شیء واحد بود دیگر وجود ندارد.

پس الآن صحبت در این است که آن سلسلۀ عِلَل می‌تواند این شیء معاد یعنی همان شیئی که قبلاً وجود داشته است را به‌وجود بیاورد، یعنی اگر سلسلۀ عِلَل می‌تواند همان شیئی که قبلاً وجود داشته است و از بین رفته است را دوباره به‌وجود بیاورد پس برای بار دوم هم می‌تواند آن را به‌وجود بیاورد. اگر فرض کنیم که استینافی در کار نبوده است الآن سلسلۀ عِلَل می‌تواند دوباره همان شیء را در اینجا قرار بدهد، باز اگر فرض کنیم که این دوتا وجود ندارند باز آن سلسلۀ عِلَل می‌تواند برای بار سوم دوباره همان را به‌وجود بیاورد؛ چون صحبت در این است که وقتی می‌گوییم تخلّلِ عدم جایز است، چه تخلّل عدم در یک سال باشد، چه در یک سال و یک روز، چه در یک سال و دو روز، چه در یک سال و سه روز و چه در یک سال یک هفته، بالأخره این سلسلۀ عِلَل می‌تواند همان وجود را در هر نقطه‌ای قرار بدهد؛ یعنی این سلسلۀ عِلَل الآن می‌تواند من‌باب‌مثال زیدی را بعد از یک سال درست بکند که همان زید قبلی است و بعد همان زید را در یک دقیقۀ بعد دوباره به‌وجود بیاورد، در این‌صورت اینکه الآن دوباره استیناف پیدا کرده است هیچ ربطی با آن قبلی نداشته است و آن زید قبلی سر جای خودش است، حالاکه زید قبلی سر جای خودش است و از بین رفته است، سلسلۀ عِلَل دوباره همان را به‌وجود می‌آورد.