جلسه ۷۳

البتّه درست است که در بحث اعادۀ معدوم چون زمان از مشخّصاتِ متشخِّص است بحث از آن هم مطرح می‌شود، من‌باب‌مثال اگر شیئی که در سال گذشته معدوم شده است و از بین رفته است بخواهد الآن تحقّق پیدا بکند دیگر این شیء آن شیء قبلی نیست؛ به‌خاطر اینکه آن شیء، شیئی بود در سال پیش و در مکان خاص و در زمان خاص، ولی اینکه الآن تحقّق پیدا کرده است مانند آن و به شکل آن است. مانند اینکه در کارخانه موادّ پلاستیکی را در قالب می‌ریزند و هزارتا توپ مثل هم درست می‌کنند، به‌نحوی که اگر شما یکی از این توپ‌ها را به‌دست بچه بدهید و بعد بچه آن را گم بکند و گریه بکند که من همان توپ خودم را می‌خواهم؛ شما در اینجا یک توپ دیگر به او می‌دهید و او خیال می‌کند که همان توپ قبلی است ولی این توپ در واقع مثل آن قبلی است. یا اینکه اگر یک توپ پلاستیکی را آب بکنید یعنی دیگر توپ نباشد و مایع بشود و بعد دوباره این را در قالب بریزید و دوباره تبدیل به همان توپ بکنید، آیا می‌توانید بگویید که این همان توپ قبلی است؟ نه، این توپ مثل آن قبلی است و با آن فرق می‌کند. مادّه‌اش از بین رفته است وآن هویّتش را از دست داده است و الآن تبدیل به توپ دیگری شده است و این‌طور نیست که عینِ همان توپِ سابق باشد.

بقاء ماهیّت ملاک برای بقاءِ وحدتِ تشخّص هر شیئی

بله، اگر شیئی بر اثر تغییر و تبدّلات، خود مادّه‌اش وجود داشته باشد و ماهیّت خودش را از دست ندهد، در این‌صورت اگر تغییر و تبدّلی هم در آن پیدا بشود باز می‌گویند که این همان شیء قبلی است منتها صورتش عوض شده است. من‌باب‌مثال میزی هست که الآن صورت میز دارد، بعد شما اجزاء آن را از هم جدا می‌کنید و تبدیل به تخت می‌کنید در اینجا می‌گویید که این همان است منتها تبدیل به تخت شده است، دوباره آن را به هم می‌زنیم و تبدیل به صندلی می‌کنیم در اینجا صورت آن را عوض می‌کنیم ولی مادّه‌اش عوض نمی‌شود. حالا اگر به فرض این میز بسوزد و خاکستر بشود و بعد این خاکستر تبدیل به کود و درخت سیب بشود و شما دوباره یک میز مانند همان میزِ ده سال قبل بسازید، آیا الآن می‌توانید بگویید که این همان است؟ نه، دیگر نمی‌توانید بگویید که این همان است بلکه این مانند او است چون این، ماهیّت خودش را عوض کرده است.