جلسه ۷۲

معنای «لا تکرارَ فی التجلّی» و «الواحِدُ لا یَصدُرُ عَنهُ إلّا الواحِدُ»

حالا معنای بحث «لا تکرارَ فی التجلّی»؛ که در تجلّی پروردگار تکرار نیست هم همین است؛ مگر می‌شود یک شیء واحد وقتی که نزول به یک مقام و موقعیّتی پیدا می‌کند، دو بار نزول پیدا بکند؟! یعنی امکان ندارد که دو بار نزول پیدا بکند. در اینجا معنای «الواحِدُ لا یَصدُرُ عَنهُ إلّا الواحِدُ» همدیگر روشن می‌شود؛ واحد وقتی که تجلّی می‌کند مگر یک اراده بیشتر دارد؟! ارادۀ پروردگار برای خلقت عالَم یک اراده است، ما دوتا اراده که در اینجا نداریم، مانند خود ما که یک اراده بیشتر نداریم. بله، آن ارادۀ ما در هر برهه‌ای یک چیزی را اقتضاء می‌کند؛ الآن اراده می‌کنیم دستمان را به این حالت حرکت بدهیم، بعد اراده می‌کنیم که آن را به‌صورت دیگری حرکت بدهیم، بعد اراده می‌کنیم آن را به حالت دیگری حرکت بدهیم، ولی صحبت در این است که آیا آن ارادۀ ما دوتا است یا یکی است؟ می‌بینیم که هر شخصی برای خودش یک اراده دارد، شما یک اراده دارید و ایشان هم یک اراده دارد، یعنی ارادۀ شما را ایشان دیگر ندارد، بلکه هر کسی برای خودش یک اراده دارد. بله، آن اراده کارهای مختلفی انجام می‌دهد، ولی خود اراده یکی است که معلولِ نفس است. نفس انسان، متعدّد نیست بلکه واحد است، ما دو نفس که نداریم، زید، زید است، آن نفس انسان که واحد است دارای ارادۀ واحد است یعنی یک اراده بیشتر ندارد، که آن اراده در هر برهه و زمانی یک عمل انجام می‌دهد. پس ما ده اراده نداریم بلکه یک اراده داریم که فعل آن اراده متعدّد است.

حالا سراغ فعل آمدیم؛ وقتی که اراده می‌خواهد یک عمل را انجام بدهد، یعنی در آن‌وقتی که اراده به انجام‌دادن یک عمل تعلّق گرفت، آیا یک عمل از او سر می‌زند یا ده عمل؟ می‌بینیم که یک عمل از او سر می‌زند، یعنی آیا یک عمل از او سر می‌زند یا دو عمل مثل هم از او سر می‌زند؟ می‌بینیم که یک عمل از او سر می‌زند. این مثال را به‌لحاظ خودمان می‌زنم، من وقتی که اراده می‌کنم این شیء را بردارم آیا ارادۀ من به برداشتن یک شیء تعلّق گرفته است یا به دو شیء؟ می‌بینیم که به یک شیء تعلّق گرفته است. یک وقت اراده می‌کنم که دو چیز را با هم بردارم این یک مطلب است، ولی یک وقت اراده می‌کنم که یک چیز را بردارم. در این‌صورت که اراده کرده‌ام به برداشتن یک چیز، آیا در اینجا دو کار است یا یک کار؟ معلوم است که آن کار دیگر یکی است.