جلسه ۶۹

یکی بودن معنای وجود و موجودِ لا بشرط در نظر حکماء

ولی یک وقتی می‌گوییم که منظور ما از وجود حتّی وجود با ضمیمۀ به ماهیّات هم هست، یعنی منظور ما از وجود همین چیزهایی است که می‌بینیم؛ می‌گوییم نگاه کنید درخت را می‌بینید، درب را می‌بینید، دیوار را می‌بینید، پنکه را می‌بینید، کولر را می‌بینید، کاشی را می‌بینید، موزائیک، فرش و کتاب همه وجود هستند که منظور ما در اینها وجود همراه با ماهیّات است. پس وجود در اینجا اعمّ از وجود بدون ماهیّت و وجود با ماهیّت است، یعنی ما ماهیّت را فانی در وجود کرده‌ایم و در اینجا وجود را سعه داده‌ایم. بنابراین وجود در اینجا همان معنای موجود را گرفته است یعنی چه بگویید: الوجودُ وجودٌ و چه بگویید: الوجودُ مَوجودٌ، هر دو یکی است. وجود هست یعنی شما نگاه به این زمین و آسمان بکن معنای موجودیّتِ وجود را می‌فهمی. لذا در اینجا وجود، لا بشرط است از اجتماع با اسم مفعول و اسم فاعل که وجود را ایجاد می‌کند، هستی را تحقّق می‌دهد و به آن، انحاء می‌دهد.

روی‌این‌حساب دیگر حمل موجود بر وجود را طوری نگرفته‌اند که ذاتٌ ثَبَتَ لَهُ الوجود باشد. پس الوجودُ مَوجودٌ یعنی الوجودُ وجودٌ؛ وجود، وجود است و هستی، هستی است نه‌اینکه وجود ذاتٌ ثَبَتَ لَهُ الوجود است تا اشکال پیش بیاید که دراین‌صورت معنا، معنای ترکیبی است و محمول در اینجا مرکّب است. نه، الوجودُ مَوجودٌ یعنی الوجودُ وجودٌ، فرقی نمی‌کنند منتها منظورمان از وجود در اینجا وجود لا بشرط است که با موجودٌ ساخته و نشسته است؛ یعنی چه اینکه بگویید: الوجودُ وجودٌ یا اینکه بگویید: الوجودُ مَوجودٌ فرقی نمی‌کند چون موجود در اینجا معنای همان وجود اول را می‌دهد. پس دیگر اشکال حملُ الشّیءِ علی نَفسِهِ و مانند آن پیش نمی‌آید.

بسیط بودن معنای موجود در الوجودُ مَوجودٌ در نظر حکماء

مثل‌اینکه شما بگویید: زیدٌ زیدٌ، العالِمُ عالِمٌ، الحیوانُ حیوانٌ، الانسانُ انسانٌ؛ انسان، انسان است یعنی خیال نکنید که بقر است، خیال نکنید که غَنَم است. الکتابُ کتابٌ یعنی کتاب، کتاب است چه به حمل اوّلی و چه به حمل شایع. و دراین‌صورت موجود دیگر معنای ترکیبی ندارد بلکه معنای بسیط دارد و قِس علیه باقِ المُشتقّاتِ؛ در تمام مشتقّات خیال نکنید که آن مشتق معنای مرکّب دارد بلکه معنای بسیطی دارد که به‌لحاظ یک عنوان خاص و یک ظرف و انتساب خاص معنایش با آن همراه و هماهنگ می‌شود.