جلسه ۵۵

کلام عرفاء در عینِ وحدت بودن کثرت

و این همان نکته‌ای است که عرفاء فرموده‌اند، که عالَم کثرت عینِ وحدت است، عین وحدت است نه به این معنا که زائیدۀ از وحدت است، یعنی خدا بر سریر سلطنت نشسته است و یک انشاء می‌کند ماه را خلق می‌کند، یک اراده می‌کند زمین را خلق می‌کند، یک ارادۀ دیگر می‌کند شمس را خلق می‌کند و اینها را یکی‌یکی به یک طرف می‌اندازد، بعد یک اراده می‌کند درخت روی این زمین درمی‌آید، زید و بقیّۀ چیزها درمی‌آیند، یعنی همۀ اینها یکی‌یکی جدا می‌شوند و به دنبال کار خودشان می‌روند. این‌طور نیست بلکه تمام عالَم کثرت عینِ همان وحدت و هو هویت است یعنی آن هو هویت خودش را به اشکال مختلف درآورده است. پس او می‌گوید که من همان هستم و این هم همان خود من هستم، هم من این هستم و هم این من است، هم من این ظهورات هستم که دارید می‌بینید و هم این ظهورات من هستند.

﴿إِنۡ هِيَ إِلَّآ أَسۡمَآءٞ سَمَّيۡتُمُوهَآ أَنتُمۡ وَءَابَآؤُكُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَهُ بِهَا مِن سُلۡطٰنٍ﴾؛¹ اینها همه اسامی و مظاهر هستند ولی آنچه که در این مَظهَر و مظاهر خودش را مخفی کرده است مُظهِر و ظهور است. شما باید مُظهِر را در این مَظهَر پیدا بکنید و مَظهَر غیر از مُظهِر چیز دیگری نیست. در اینجا مُظهِر است و بس، نه‌اینکه مُظهِر است به اضافۀ یک چیز دیگر! آن اضافه از کجا آمد؟! بلکه آن مُظهِر است که چون این قدرت را دارد، توانسته است خودش را به مَظهَرهای متفاوتی دربیاورد و این لازمۀ مقام قادریّت آن مُظهِر است. همان‌طوری‌که این همان مُظهِریّت نفس است که به‌واسطۀ قدرتی که دارد می‌تواند به مظاهر مختلف خودش را دربیاورد. من به یک مَظهَر درآوردم، شما ممکن است با قدرتی که دارید خود را به مظاهر دیگری دربیاورید. و همین‌طور آن حیوان به مظاهر دیگری خودش را درمی‌آورد که ممکن است ما نتوانیم خودمان را به آن مَظهَر دربیاوریم، همان‌طور که انسان خودش را به مَظهَری درمی‌آورد که آن حیوان نمی‌تواند دربیاورد. پس بسته به قوایی که در نفس است، بسته به کینونیّت و شاکله‌ای که در هر نفسی است، آن نفس می‌تواند خودش را به مَظهَرهای متفاوتی دربیاورد؛ از این نفس این مَظهَر ساخته است و از آن نفس دیگر آن مَظهَر ساخته است، این نمی‌تواند این مَظهَر را به‌وجود بیاورد و آن هم نمی‌تواند آن مَظهَر را به‌وجود بیاورد.